Quyền con người tại Việt Nam: Thành tựu thực tiễn là thước đo khách quan nhất

Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn (Điện Biên) khánh thành ngày 31-1-2026 là dự án đầu tiên hoàn thành trong chiến dịch xây 248 trường vùng biên, khẳng định cam kết nâng cao dân trí và an sinh xã hội. Ảnh: HÀ KHÁNH

1. Nền tảng pháp lý vững chắc và cam kết quốc tế nhất quán

Một trong những ưu tiên hàng đầu của Việt Nam là xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm bảo hộ quyền con người một cách toàn diện. Hiến pháp năm 2013 đã dành riêng Chương II để quy định rõ ràng về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Đây là nền tảng tối cao để ban hành, sửa đổi và bổ sung hàng loạt đạo luật quan trọng trong các lĩnh vực như lao động, giáo dục, y tế, bảo hiểm xã hội, tiếp cận thông tin, tín ngưỡng và tôn giáo.

Trên bình diện quốc tế, Việt Nam luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao khi thực hiện nghiêm túc các cam kết và tích cực tham gia vào các công ước quốc tế về nhân quyền. Việt Nam không ngừng nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế để phù hợp với thực tiễn đất nước, đồng thời duy trì đối thoại và hợp tác với các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc và ASEAN.

(Thông tin bổ sung ngoài nguồn: Việt Nam đã gia nhập hầu hết các công ước cơ bản của Liên Hợp Quốc về quyền con người, bao gồm Công ước về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) và Công ước về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (ICESCR) từ năm 1982).

2. Thành tựu kinh tế - xã hội: Hiện thực hóa quyền con người trong thực tế

Quyền con người không chỉ dừng lại ở các tuyên bố pháp lý mà phải được đo lường bằng chất lượng cuộc sống thực tế của người dân. Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã có những bước tiến dài về kinh tế, tạo nguồn lực vật chất để bảo đảm các quyền cơ bản:

• Tăng trưởng kinh tế và thu nhập: Quy mô nền kinh tế tăng từ 8 tỷ USD (năm 1986) lên hơn 510 tỷ USD vào năm 2025. Thu nhập bình quân đầu người từ dưới 100 USD đã tăng vọt lên 5.026 USD vào năm 2025, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.
• Giảm nghèo đa chiều: Đây là một trong những điểm sáng nhất. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ trên 50% (đầu thập niên 1990) xuống chỉ còn khoảng 1,93% theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022-2025. Thành tựu này được các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và Liên Hợp Quốc đánh giá là minh chứng tiêu biểu cho sự phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.
• An sinh xã hội và các dịch vụ cơ bản:
  • Gần 99,9% hộ gia đình đã có điện và 98,7% được sử dụng nước sạch.
  • Độ phủ sóng 4G đạt gần 99,9% dân số, trong khi sóng 5G đang được mở rộng nhanh chóng, hỗ trợ tối đa quyền tiếp cận thông tin của người dân.
  • Hệ thống y tế và giáo dục không ngừng được đầu tư với các chính sách miễn, giảm học phí và bảo hiểm y tế bao phủ toàn dân.

3. Phân tích và đối chiếu các quan điểm thiếu khách quan

Vẫn tồn tại một số ý kiến cho rằng Việt Nam ưu tiên tăng trưởng kinh tế mà xem nhẹ quyền con người. Tuy nhiên, các dữ liệu thực tế cho thấy đây là một cái nhìn phiến diện:

• Thước đo HDI: Chỉ số Phát triển Con người (HDI) do Liên Hợp Quốc công bố cho thấy Việt Nam liên tục cải thiện vị hạng trên cả ba phương diện: Sức khỏe, giáo dục và mức sống. Điều này chứng minh thành quả kinh tế đã thực sự được chuyển hóa thành chất lượng cuộc sống cho người dân.
• Quyền được sống và hòa bình: Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, Việt Nam giữ vững sự ổn định, bảo vệ tính mạng và sự an toàn cho người dân. Những nỗ lực như "Chiến dịch 500 ngày đêm" tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cho thấy sự trân trọng sâu sắc đối với quyền được tôn vinh và xác định danh tính của những người đã ngã xuống, làm xoa dịu nỗi đau chiến tranh.
• Sự cầu thị: Việt Nam không phủ nhận những thách thức và hạn chế còn tồn tại. Đảng và Nhà nước luôn thể hiện thái độ cầu thị, sẵn sàng cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và mở rộng cơ hội phát triển cho mọi tầng lớp nhân dân.

Kết luận

"Vàng thật không sợ lửa" - những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong bảo đảm quyền con người không chỉ là những con số trên báo cáo mà là sự thay đổi diện mạo của đất nước và đời sống của hàng triệu người dân. Việc đặt con người vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển không chỉ là mục tiêu mà còn là nguyên tắc xuyên suốt trong mô hình phát triển bền vững của Việt Nam.

Trong thời gian tới, bằng việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và thực thi các chuẩn mực quốc tế, Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vị thế của mình như một quốc gia trách nhiệm, luôn nỗ lực vì hòa bình, phát triển và quyền con người trên toàn cầu.

Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Vệt Nam

Tài liệu tham khảo chính:

• Nguồn số đến từ tài liệu "Quyền con người ở Việt Nam - Vàng thật không sợ lửa - Bài 1" đăng trên Báo Quân đội nhân dân, tháng 8/2026.
• Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.
• Số liệu từ Ngân hàng Thế giới và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP).