Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G20 ở Osaka, Nhật Bản năm 2019. Ảnh: Reuters
1. CẠNH TRANH TRUNG - MỸ TỪ KHI DONALD TRUMP LẦN ĐẦU CẦM QUYỀN NĂM 2017
Nhìn lại lịch sử, ta thấy rõ quan hệ Trung - Mỹ có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, sự tỉnh ngộ của Mỹ về Trung Quốc sau 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao
Hơn 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1979), chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc chủ yếu dựa trên quan điểm: Sự kết nối sâu sắc hơn sẽ thúc đẩy Trung Quốc mở cửa kinh tế và chính trị làm cho quốc gia này nổi lên với tư cách là một chủ thể toàn cầu có tính xây dựng và có trách nhiệm. Bởi vậy, nhiều đời Tổng thống Mỹ đều thực thi chính sách can dự tích cực với Trung Quốc, nghĩa là có hợp tác, có kiềm chế; đồng thời, lôi kéo Trung Quốc tham gia vào hệ thống quốc tế hiện hành theo luật chơi do Mỹ sắp đặt. Chính quyền của các Tổng thống Mỹ như G. Bush “cha”, Bill Clinton, G. Bush “con” và Barak Obama đều hy vọng thông qua can dự để đưa Trung Quốc tiến vào quỹ đạo quốc tế, trở thành nước lớn có trách nhiệm theo sự sắp xếp của Mỹ. Mỹ cũng vận động các nước châu Âu quan hệ với Trung Quốc theo nguyên tắc này. Thế nhưng, thực tế hơn 40 năm qua cho thấy, Trung Quốc đã lựa chọn cách lợi dụng trật tự dựa trên quy tắc mở và tự do để cố gắng định hình lại hệ thống quốc tế theo hướng có lợi cho mình. Việc Trung Quốc mở rộng sử dụng sức mạnh kinh tế, chính trị, quân sự nhằm buộc các nước trên thế giới chấp nhận theo ý của Trung Quốc làm tổn hại đến lợi ích sống còn của Mỹ.
Cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ được đẩy lên căng thẳng kể từ khi Tập Cận Bình nắm quyền sau Đại hội XVIII Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2012. Lãnh đạo Trung Quốc tin rằng sức mạnh quốc dân đã tăng lên mạnh mẽ nên Tập Cận Bình có thể chuyển từ “giấu mình chờ thời” (thao quang dưỡng bối) sang xây dựng “quan hệ nước lớn kiểu mới” theo ba nguyên tắc: Không xung đột, không đối kháng; Tôn trọng lẫn nhau và Hợp tác cùng thắng với Mỹ. Các nguyên tắc này là thông điệp của Trung Quốc nhằm xóa bỏ lo ngại Mỹ, nhưng đồng thời cũng nêu lên yêu cầu với Mỹ, đó là: Mỹ cần phải tôn trọng Trung Quốc, công nhận, thừa nhận vị trí, vai trò của Trung Quốc. Tập Cận Bình muốn Trung Quốc tiến từ “thay đổi quy tắc quốc tế” lên “dẫn dắt tiền đồ cộng đồng chung vận mệnh nhân loại”. Tại Đại hội XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2017, Tập Cận Bình tuyên bố với thế giới rằng: Trung Quốc sẽ có đầy đủ điều kiện để thực hiện giấc mộng Trung Hoa, phục hưng vĩ đại dân tộc Trung Hoa, Trung Quốc bước vào “thời đại mới” gần đến trung tâm của vũ đài thế giới, sẽ tiến lên “cường quốc xã hội chủ nghĩa hiện đại” với lực lượng quân đội hiện đại hàng đầu thế giới vào giữa thế kỷ XXI.
Chính quyền Mỹ nhận thấy sự trỗi dậy của Trung Quốc có nguy cơ đe dọa đến lợi ích cốt lõi của Mỹ nên sau khi lên nắm quyền năm 2017, Donald Trump đã phát động chiến dịch cạnh tranh chiến lược toàn diện với Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực. Cụ thể:
- Trên lĩnh vực thương mại, trước đây, Mỹ cho Trung Quốc hưởng chính sách tối huệ quốc, nhưng khi Trump cầm quyền thì bắt đầu đánh thuế hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Tính đến cuối năm 2018, Mỹ đã áp thuế 10% đối với hơn 6.000 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, trị giá gần 200 tỷ USD, và từ ngày 01/01/2019, nâng mức thuế lên 20%. Trước động thái này của Trump, Tập Cận Bình đã có những đối sách nhất định: 5 ngày sau khi Trump nhậm chức, Tập Cận Bình đã gửi điện chúc mừng, sau đó trực tiếp đến Florida cùng tổ chức gặp gỡ Trump, cùng thảo luận vạch ra lộ trình phát triển quan hệ Trung - Mỹ trong kỷ nguyên mới. Tập Cận Bình nhấn mạnh: “Có hàng nghìn lý do để cải thiện quan hệ Trung - Mỹ mà không có một lý do nào để hủy hoại quan hệ Trung - Mỹ”. Ông khẳng định, sẵn sàng hợp tác thiết thực trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi.
Tính riêng trong năm 2017, Tập Cận Bình và Donald Trump đã có 2 cuộc hội đàm và 9 cuộc điện đàm.
Sau nhiều lần đàm phán, đến cuối năm 2019, Trung - Mỹ đạt được thỏa thuận giai đoạn 1. Cụ thể, Trung Quốc sẽ mua 200 tỷ USD hàng hóa từ Mỹ trong 2 năm tới, đổi lại, Mỹ sẽ giảm mức thuế 15% áp lên 120 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc từ ngày 01/9/2019 xuống mức 7%; còn mức thuế 25% với 250 tỷ USD các mặt hàng khác vẫn giữ nguyên, đồng thời hạn chế hành vi của Trung Quốc được cho là “đánh cắp sở hữu trí tuệ” và ép buộc các công ty Mỹ chuyển giao công nghệ.
Thỏa thuận này không phải là “đình chiến” mà chỉ là “khoảng lặng giữa hai cơn bão”.
- Cạnh tranh chương trình “Made in China 2025” và chương trình “Made in America”.
Đây thực chất là cuộc cạnh tranh về công nghệ.
Với chương trình Made in China 2025, Trung Quốc hướng tới mục tiêu trở thành “cường quốc chế tạo” vào năm 2025, đến năm 2035, sẽ vượt qua các cường quốc công nghiệp hàng đầu, chiếm lĩnh vị thế áp đảo trên thị trường công nghệ cao của thế giới. Đến thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập Nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (năm 2049), Trung Quốc sẽ giành vị thế thống trị trên thị trường sản phẩm công nghệ toàn cầu. Trump cho rằng đây là nguy cơ vượt qua vị trí số 1 thế giới của Mỹ nên đề ra chủ trương Made in Amerca nhằm giữ vững ngôi vương của Mỹ - cường quốc công nghiệp công nghệ số 1 thế giới, đồng thời đề ra nhiều biện pháp ngăn chặn kinh tế phi thị trường, phi pháp của Trung Quốc như ngăn chặn hoạt động tình báo công nghiệp của Trung Quốc, kiểm soát chặt chẽ các hợp đồng Mỹ ký với ZTE, Huawei, tăng cường giám sát các hoạt động đầu tư vào Mỹ từ Trung Quốc.
- Cạnh tranh “Sáng kiến Vành đai Con đường” của Trung Quốc và “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” của Mỹ.
Mỹ cho rằng, Sáng kiến Vành đai Con đường của Trung Quốc có mục đích gia tăng ảnh hưởng toàn cầu, ảnh hưởng đến vị thế của Mỹ, Mỹ coi Vành đai Con đường của Trung Quốc đã đưa nhiều quốc gia vào bẫy nợ của Trung Quốc, đặc biệt là sáng kiến này với các dự án Con đường tơ lụa trên biển với điểm khởi đầu đi qua Biển Đông, thực tế, Bắc Kinh đã đưa ra nhiều yêu sách chủ quyền vô lý tại đây, đẩy tình hình Biển Đông không ngừng leo thang căng thẳng. Để cạnh tranh, Donald Trump đã điều chỉnh chiến lược Xoay trục sang châu Á - Thái Bình Dương của người tiền nhiệm thành chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Theo đó, Mỹ nâng cấp liên minh 4 nước (Tứ giác kim cương - QUAD) gồm: Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia, trên cơ sở đó thu hút các đối tác trong khu vực cùng tham gia nhằm đối phó với chính sách cường quyền trên biển của Trung Quốc.
Thứ hai, cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ làm bộc lộ những mâu thuẫn mang tính cấu trúc
Một là, mâu thuẫn về định hướng phát triển
Trung Quốc và Mỹ đi theo hai con đường phát triển khác nhau, Trung Quốc nhận định, thế giới chuyển sang thời đại hòa bình và phát triển nên chủ động kiên trì chủ trương cải cách mở cửa, tập trung phát triển kinh tế. Năm 2010, Trung Quốc trở thành nền kinh tế đứng thứ hai thế giới, xây dựng mạng lưới đối tác toàn cầu, tham gia nhiều hơn, có ảnh hưởng nhiều hơn đến các công việc quốc tế.
Trong khi đó, Mỹ theo đuổi chính sách xây dựng trật tự đơn cực, ra sức áp đặt các nước theo ý muốn và mô hình của mình, khủng hoảng tài chính năm 2008 và việc phát động nhiều cuộc chiến tranh như: chiến tranh Iraq, Afghanistan,… đã khiến sức mạnh của Mỹ hao tổn. Sự vận động ngược chiều này sẽ dẫn đến điều chỉnh quyền lực quốc tế.
Hai là, mâu thuẫn về mô hình phát triển kinh tế
Bao trùm lên sự cạnh tranh này là cuộc đối đầu không khoan nhượng giữa mô hình kinh tế thị trường tự do của Mỹ với mô hình kinh tế do nhà nước kiểm soát của Trung Quốc. Sự khác biệt sâu sắc giữa hai mô hình phát triển kinh tế trên dẫn đến những xung đột khó kiểm soát và khó tìm ra giải pháp.
Ba là, mâu thuẫn về hình thái ý thức hệ
Từ góc độ của Mỹ, sự trỗi dậy của Trung Quốc không chỉ là thách thức về lợi ích và vị thế đối với Mỹ mà còn là sự đe dọa đối với ổn định chế độ cùng các giá trị do Mỹ tạo dựng. Còn từ góc độ của Trung Quốc, Trung Quốc cho rằng, Mỹ chưa từ bỏ âm mưu lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
Bốn là, mâu thuẫn về vai trò đi đầu lãnh đạo thế giới
Đây là cuộc cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới hiện nay. Mâu thuẫn này đặt ra một vấn đề rất lớn trong cạnh tranh là sự cần thiết hợp tác, chia sẻ trách nhiệm, dẫn dắt và điều phối các nguồn lực trên phạm vi toàn cầu của hai cường quốc. Vai trò dẫn dắt thế giới hiện nay được thể hiện thông qua việc quốc gia đó có xây dựng được những chiến lược có thể giải quyết không chỉ những thách thức hiện tại mà cả trong tương lai.
2. CẠNH TRANH TRUNG - MỸ PHIÊN BẢN DONALD TRUMP 2.0
Ngày 06/11/2024, D. Trump thắng cử.
Ngày 20/01/2025, D. Trump sẽ bước vào Nhà Trắng.
Chủ trương của D. Trump gồm những nội dung chủ yếu sau:
- Thực hiện nguyên tắc Nước Mỹ trên hết: Tập trung thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hồi sinh các ngành sản xuất.
- Theo đuổi chủ nghĩa Trump: chủ nghĩa đơn phương, chủ nghĩa bảo hộ, chủ nghĩa biệt lập cực đoan.
- Triển khai chiến lược kinh tế, bao gồm các chính sách:
+ Áp thuế bên ngoài;
+ Giảm thuế nội địa;
+ Trục xuất người nhập cư bất hợp pháp;
+ Nới lỏng các quy định;
+ Tăng cường sản xuất trong nước, nhất là công nghệ cao và năng lượng truyền thống;
+ D. Trump chủ trương đánh sập “vạn lý tường lửa” của Bắc Kinh: Trung Quốc thiết lập hệ thống mạng Internet riêng, đảm bảo độc quyền về thông tin. Đây chính là “vạn lý tường lửa” mà Mỹ muốn đánh sập khi dùng công nghệ cao, nhất là công nghệ cao của Elon Musk.
+ D. Trump vận động các nước phương Tây tách rời Trung Quốc.
+ D. Trump mời Tập Cận Bình dự lễ nhậm chức Tổng thống vào 20/1/2025 với ý đồ riêng.
* TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TỪ TRUMP PHIÊN BẢN 2.0
A. Tác động đối với kinh tế Hoa Kỳ
Xét tổng thể: Nếu thực hiện đầy đủ các chính sách đề xuất trên, nền kinh tế Mỹ sẽ duy trì tăng trưởng mạnh trong thời gian ngắn, xác suất lạm phát tiếp tục giảm, thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục chạy ở mức cao trong dài hạn - lãi suất kỳ hạn ổn định ở mức 4% (không tốt cho thị trường thế giới). Giá Bitcoin tiếp tục tăng trong ngắn hạn.
Xét cụ thể từng lĩnh vực
1. Tăng trưởng kinh tế gia tăng áp lực lạm phát gia tăng
Một là, Trump chủ trương giảm thuế doanh nghiệp từ 21% hiện tại xuống còn 15%, hủy bỏ thuế tiền boa và thuế thanh toán an sinh xã hội; thu hồi các ưu đãi thuế đối với xe điện, đồng thời giảm các quy định và hạn chế phạm vi chức năng của Chính phủ. Những biện pháp này có khả năng làm tăng thâm hụt tài chính và kích thích nhu cầu trong nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ.
Hai là, áp thuế từ 10% - 20% đối với hàng hóa toàn cầu, 60% đối với hàng hóa Trung Quốc. Điều này có thể làm xấu đi các điều kiện thương mại của Mỹ và làm tăng chi phí thương mại, từ đó đẩy giá hàng hóa nhập vào Mỹ lên cao.
Ba là, giải quyết triệt để vấn đề nhập cư. Loại bỏ quyền nơi sinh: sinh tại Mỹ thì có quốc tịch Mỹ, còn gọi là quyền mặc nhiên cho dù bố mẹ là người nước nào nhưng sinh con tại Mỹ thì con sinh ra mặc nhiên là công dân Mỹ. (Đây là quyền do Hiến pháp Mỹ quy định nên sẽ khó khăn cho Trump trong quá trình tự quyết định).
Mỹ sẽ chấm dứt chính sách biên giới mở và có kế hoạch tiến hành trục xuất người nhập cư quy mô lớn, đồng thời hỗ trợ triển khai quân đội ở biên giới, xây dựng thêm các bức tường ở biên giới, mở rộng lực lượng lao động các ngành công nghiệp, xây dựng các ngành dịch vụ cấp thấp, đẩy tiền lương lên cao.
Ba yếu tố trên kết hợp với nhau có thể làm tăng áp lực lạm phát ở Mỹ, tác động đến cuộc sống của các gia đình có thu nhập thấp và trung bình.
2. Chứng khoán Mỹ mạnh và lãi suất trái phiếu Mỹ tăng
Chính sách giảm thuế suất, thuế thu nhập doanh nghiệp và tăng kích thích tài khóa của Chính quyền Trump sẽ giúp tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp, điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thị trường chứng khoán. Thị trường chứng khoán Mỹ dự kiến sẽ tiếp tục hoạt động ở mức cao, đặc biệt là năng lượng hóa thạch, tiền điện tử, sản xuất, trí tuệ nhân tạo và các lĩnh vực khác có thể được hưởng lợi. Các chính sách như mở rộng thâm hụt tài chính và tăng thuế đều hướng tới lạm phát cao, dẫn đến nguy cơ lãi suất trái phiếu Mỹ tăng cao. Lãi suất dài hạn dự kiến ở mức 4% là tín hiệu tiêu cực đối với trái phiếu.
3. Đồng đô la Mỹ mạnh lên
Các chính sách của Trump có xu hướng kích thích lạm phát và có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong ngắn hạn, điều này có thể làm giảm kỳ vọng của thị trường về việc Cục Dự trữ liên bang cắt giảm lãi suất thêm, từ đó hỗ trợ đồng đô la. Tuy nhiên, về lâu dài, tác động kích thích của việc cắt giảm thuế đối với nền kinh tế chỉ xảy ra 1 lần và sự can thiệp tiềm tàng của Trump vào chính sách tiền tệ của Fed có thể làm giảm lãi suất ngắn hạn. Sự kết hợp giữa lãi suất thấp và lạm phát cao có thể làm cho đồng đô la kém hấp dẫn hơn. Ngoài ra, Trump ủng hộ giảm bớt các quy định về trí tuệ nhân tạo và hỗ trợ tiền điện tử khiến giá của các loại tiền điện tử như Bitcoin tăng cao hơn nữa. Trump dọa đánh thuế 100% và có thể cao hơn nữa đối với các nước khối BRICS nếu khối này sử dụng đồng tiền khác thay thế đồng đô la trong các giao dịch quốc tế.
B. Tác động đến kinh tế Trung Quốc
Hiện tại Trung Quốc đang gặp nhiều khó khăn trên các mặt:
- Tăng trưởng sụt giảm;
- Thất nghiệp gia tăng;
- Khủng hoảng thừa dẫn đến tiêu thụ khó khăn’
- Giảm giá thành;
- Cắt giảm lao động;
- Giảm chi tiêu
(nhất là 3 ngành: xe điện, vật liệu xây dựng và hàng hóa tiêu dùng). Trung Quốc đang cân nhắc bơm tiền quy mô lớn đến 100.000 tỷ nhân dân tệ.
Các chính sách kinh tế do Trump chủ trương, đặc biệt là chính sách bảo hộ thương mại tăng thuế quan và hạn chế công nghệ sẽ có tác động đa chiều đến xuất khẩu, dòng vốn và phát triển công nghệ của Trung Quốc.
1. Tác động đến xuất khẩu
Nếu chính sách áp thuế quan cao đối với Trung Quốc của Trump: Dự kiến tăng đến 60% (hiện nay là 19%) sẽ có tác động tiêu cực lớn đến xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc và quan hệ thương mại Trung - Mỹ.
* Về xuất khẩu: Dự kiến nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc sẽ giảm đáng kể và tổng xuất khẩu của Trung Quốc sẽ giảm ở mức độ khác nhau, giảm khoảng 34%. Mỹ chiếm khoảng 14% xuất khẩu của Trung Quốc.
* Về tăng trưởng kinh tế: Trung Quốc chịu áp lực giảm ở mức độ nhất định, giao động từ 0,25 đến 2,5 điểm phần trăm. Thương mại Trung - Mỹ sẽ giảm từ 5 - 10 điểm phần trăm.
- Xuất khẩu suy yếu dẫn đến thu nhập của người lao động, lợi nhuận doanh nghiệp và doanh thu thuế giảm, từ đó kéo tiêu dùng, đầu tư và chi tiêu chính phủ giảm. Các tác động liên quan lan sang các ngành phi xuất khẩu.
- Khi rào cản thương mại gia tăng, việc chuyển đổi cung ứng của Trung Quốc ra nước ngoài có thể tăng tốc gây tác động tiêu cực đến việc làm trong nước. Nếu Mỹ áp thuế cao đối với sản phẩm xuất khẩu do các công ty Trung Quốc đặt nhà máy ở nước thứ ba thì điều này sẽ gây khó khăn hơn cho các công ty Trung Quốc và làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.
- Không giống như lần trước khi Trump nắm quyền, chủ yếu nhằm vào Trung Quốc, lần này Trump còn đề xuất áp thuế với tất cả các đối tác thương mại. Điều đó sẽ tác động đến tăng trưởng kinh tế của tất cả các đối tác của Mỹ và khiến các đồng tiền khác suy yếu so với đồng USD, làm tăng áp lực lên hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang các nước khác về cả nhu cầu lẫn tỷ giá hối đoái.
2. Tác động đến dòng vốn
Thứ nhất, về đầu tư dài hạn, các chính sách bảo hộ của Trump có thể kích hoạt việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, điều này sẽ buộc một số công ty phải xem xét lại việc họ quyết định đầu tư vào Trung Quốc, đặc biệt là những công ty sản xuất phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ,… gây ra tác động tiêu cực đến việc thu hút đầu tư nước ngoài của Trung Quốc. Hơn nữa, Trump có thể ban hành những hạn chế đổi mới đối với quyền sở hữu của Trung Quốc đối với nhiều loại tài sản ở Hoa Kỳ để ngăn cản các công ty Mỹ đầu tư vào Trung Quốc. Ngoài ra, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Trung Quốc có khả năng tăng lên.
Một mặt, Trump tương đối cởi mở khuyến khích các công ty Trung Quốc đầu tư vào Mỹ, thành lập các nhà máy tại Mỹ. Trong chiến dịch tranh cử, Trump nhiều lần bày tỏ khuyến khích việc sản xuất quay trở lại Mỹ, hoan nghênh các công ty có vốn nước ngoài thành lập nhà máy tại Mỹ. Trump có thể ngăn cản các công ty Trung Quốc sở hữu bất kỳ hạ tầng cơ sở nào ở Hoa Kỳ như năng lượng, công nghệ, viễn thông, đất nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên, vật tư y tế và các tài sản chiến lược quốc gia khác.
Mặt khác, để tránh hàng rào thuế quan, các công ty xuất khẩu của Trung Quốc có thể chuyển dây chuyển sản xuất sang Đông Nam Á, Mexico và các khu vực khác nhằm tìm kiếm mức thuế thấp hơn và môi trường thương mại ổn định hơn… từ đó làm tăng đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc.
Thứ hai, từ góc độ đầu tư ngắn hạn, dòng vốn chứng khoán vào Trung Quốc giảm.
Mỹ có thể đưa ra các chính sách cấm các quỹ hưu trí đầu tư vào cổ phiếu và trái phiếu kho bạc của các công ty Trung Quốc, có thể yêu cầu các cổ phiếu ý tưởng của Trung Quốc, không tuân thủ các yêu cầu quản lý của Hoa Kỳ sẽ bị hủy niêm yết khỏi thị trường chứng khoán Hoa Kỳ, cũng có thể cấm các quỹ quy ước đầu tư vào thị trường cổ phiếu A, bao gồm cả đầu tư thông qua cơ chế, “kết nối chứng khoán Thượng Hải, Hồng Kong” và “kết nối chứng khoán Thâm Quyến, Hồng Kong” của Sở Giao dịch Hồng Kong. Những biện pháp hạn chế tiềm tàng này sẽ có tác động tiêu cực đến dòng vốn vào thị trường chứng khoán Trung Quốc.
3. Tác động tới khoa học công nghệ
Sự phát triển khoa học công nghệ cao của Trung Quốc sẽ phải đối mặt với những hạn chế lớn hơn và rơi vào tình thế khó khăn hơn trong phát triển. Trump có thể sẽ thúc đẩy việc “tách rời” với Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao, hoặc tăng cường các biện pháp trừng phạt hiện có và mở rộng phạm vi trừng phạt, gia tăng thêm áp lực lên lĩnh vực khoa học công nghệ của Trung Quốc. Khả năng Mỹ sẽ phong tỏa hơn nữa đối với các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc, hoặc mở rộng hơn nữa phạm vi trừng phạt đối với các ngành sản xuất tiên tiến, công nghệ y sinh và các lĩnh vực khác như lĩnh vực chip điện tử, tiktok, chiến lược toàn cầu của các công ty công nghệ cao như Huawei,… sẽ bị thách thức nghiêm trọng.
4. Tác động đến tài chính
a. Tác động đến thị trường chứng khoán
Trump nắm quyền sẽ không có lợi cho hoạt động của cổ phiếu A. Năm 2018, xung đột thương mại Mỹ - Trung đã khiến cổ phiếu A sụt giảm nhanh chóng, với chỉ số Shanghai composit index giảm 24,6% trong suốt cả năm. Nếu xung đột thương mại Mỹ - Trung leo thang sẽ kéo theo tăng trưởng kinh tế sụt giảm, ảnh hưởng đến tâm lý thị trường, đồng thời tác động tiêu cực đến cổ phiếu loại A của Trung Quốc. Phán quyết của Trump lần này sẽ có tác động nhất định đến các loại tài sản lớn, chủ yếu dưới dạng “đồng USD mạnh hơn, vàng trung tính và lãi suất tăng”, v.v..
Do đó, Trump nhậm chức sẽ ảnh hưởng đến hoạt động thị trường có cổ phiếu A của Trung Quốc.
Một là, các biện pháp bảo hộ thương mại của Trump có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu và lợi nhuận của các công ty sản xuất Trung Quốc. Chính sách thương mại ảnh hưởng đến quy mô xuất khẩu và lợi nhuận của hàng hóa Trung Quốc và ảnh hưởng đến các ngành xuất khẩu và chuỗi công nghiệp liên quan.
Hai là, Trump cầm quyền có thể ảnh hưởng đến sức mạnh và không gian chính sách của Trung Quốc ở một mức độ nhất định. Không gian chính sách tiền tệ trong nước cũng có thể xem xét trong điều kiện bên ngoài. Lãi suất thấp là một điểm quan trọng trong kinh tế học của Trump, vì lãi suất thấp sẽ giúp tăng thiện chí đầu tư và mua nhà của người dân, khuyến khích các công ty tăng chi tiêu vốn và do đó, thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Đồng thời, Trump tin rằng, sự can thiệp của Tổng thống vào Cục Dự trữ liên bang cần phải tăng cường.
Xem xét từ các ngành công nghiệp khác nhau, khi nắm quyền, Trump có thể hạn chế xuất khẩu. Trung Quốc có thể tăng cường chính sách nhu cầu trong nước để cân bằng sự suy yếu của nhu cầu bên ngoài. Động thái này có thể tác động tích cực đến các lĩnh vực liên quan đến nhu cầu trong nước như tiêu dùng và cơ sở hạ tẩng. Trump có thể tiếp tục áp dụng các chính sách thương mại cứng rắn đối với Trung Quốc, điều này có thể làm gia tăng xung đột thương mại Mỹ - Trung gây áp lực lên các công ty xuất khẩu của Trung Quốc. Điều này có thể củng cố kỳ vọng của thị trường cổ phiếu A đối với các công nghệ tự chủ có thể kiểm soát được, từ đó kích thích hoạt động của các khối cổ phiếu liên quan như chất bán dẫn, nam châm vĩnh cửu, đất hiếm, công nghiệp quân sự và nông nghiệp.
b. Tác động đến thị trường trái phiếu
Trump nắm quyền sẽ tác động đến thị trường chứng khoán Trung Quốc.
Một là, lãi suất thị trường trái phiếu Trung Quốc đối mặt với áp lực lớn hơn. Một mặt, nó gây áp lực giảm thị trường trái phiếu Trung Quốc bằng cách ảnh hưởng đến tâm lý và kỳ vọng của thị trường. Ví dụ: các chính sách chống toàn cầu hóa như hạn chế doanh nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc và áp đặt thuế quan bổ sung sẽ cản trở sự phục hồi các nền kinh tế Trung Quốc, từ đó gây áp lực giảm trái phiếu trung và dài hạn. Mặt khác, nó mang lại không gian kiểm soát linh hoạt hơn cho chính sách tiền tệ Trung Quốc và chính sách nới lỏng tiền tệ có thể giúp đẩy lãi suất thị trường trái phiếu của Trung Quốc đi xuống.
Hai là, nó làm tăng tính biến động của thị trường trái phiếu Trung Quốc thông qua thị trường quốc tế. Một mặt, chính sách kinh tế của Trump ảnh hưởng đến Trung Quốc bằng cách tác động đến thị trường trái phiếu toàn cầu. Nếu chính sách của Trump dẫn đến sự không chắc chắn về tình hình kinh tế toàn cầu và làm gia tăng rủi ro địa chính trị, nó sẽ làm tăng thêm sự hoảng loạn của các nhà đầu tư thị trường trái phiếu và gây ra những biến động dữ dội trên thị trường trái phiếu. Mặt khác, chính sách kinh tế của Trump có thể làm tăng rủi ro của một số ngành công nghiệp ở Trung Quốc. Ví dụ, các công ty ngoại thương có thể đối mặt với rủi ro thị trường và rủi ro tỷ giá lớn hơn, điều này ảnh hưởng đến lợi nhuận và tình trạng tín dụng của doanh nghiệp và có tác động tiêu cực lớn hơn đến việc định giá trái phiếu tín dụng.
Ba là, trong ngắn hạn, cần chú ý đến tác động của các nỗ lực tài chính của Trung Quốc đối với việc “lấn át” trái phiếu tín dụng. Các chính sách thương mại của Trump sẽ có những tác động tiêu cực tiềm ẩn đối với xuất nhập khẩu của Trung Quốc. Để bù đắp tác động này, rất có thể Trung Quốc sẽ nỗ lực hơn nữa để kích thích nhu cầu nội địa trong ngắn hạn. Việc tiếp tục phát hành quy mô lớn trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn có thể thu hút một lượng lớn quỹ thị trường, dẫn đến nguồn cung vốn trên thị trường trái phiếu tín dụng giảm tương đối và đẩy chi phí tài trợ trái phiếu tín dụng lên cao.
c. Tác động đến tỷ giá đồng Nhân dân tệ
Trong thời gian ngắn hạn, khi Trump làm Tổng thống có thể khiến đồng Nhân dân tệ mất giá và làm tăng thêm sự biến động của thị trường ngoại hối của Trung Quốc. Trump đưa ra các biện pháp hạn chế như áp thuế bổ sung đối với Trung Quốc sẽ làm xáo trộn kỳ vọng của các nhà đầu tư trên thị trường ngoại hối ở mức độ nhất định, thúc đẩy tỷ giá đồng Nhân dân tệ giảm giá định kỳ.
Trung Quốc cho rằng, về lâu dài, sự thay đổi tỷ giá của đồng Nhân dân tệ chủ yếu được quyết định bởi các nguyên tắc kinh tế cơ bản của Trung Quốc và Hoa Kỳ nên khó có khả năng duy trì áp lực giảm giá.
Một mặt, nhìn từ bên ngoài, chính sách tiền tệ của Mỹ nhìn chung sẽ ở giai đoạn cắt giảm lãi suất trong một thời gian nhất định. Mặt khác, về nội bộ, với việc từng bước triển khai gói chính sách vĩ mô, nền kinh tế Trung Quốc sẽ phục hồi ổn định và tăng trưởng kinh tế được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh tốc độ quay trở lại mức tăng trưởng tiềm năng vốn nước ngoài sẽ tiếp tục chảy vào thị trường Trung Quốc cởi mở hơn và khả năng phục hồi của ngành xuất khẩu sẽ giúp Trung Quốc duy trì thặng dư thương mại với Hoa Kỳ. Bằng cách này, sự ổn định tỷ giá đồng Nhân dân tệ sẽ được thị trường ghi nhận. Hơn nữa, hộp công cụ chính sách liên quan của Trung Quốc có nhiều cách để điều chỉnh biến động của Nhân dân tệ và có khả năng giữ tỷ giá Nhân dân tệ về cơ bản ổn định trong phạm vi hợp lý và đồng Nhân dân tệ sẽ không tiếp tục mất giá đáng kể.
d. Tác động đến thị trường hàng hóa
Trump có xu hướng hạn chế sử dụng năng lượng mới và ưu tiên năng lượng hóa thạch.
Đối với thị trường dầu mỏ: Tác động đến thị trường dầu mỏ ở ba khía cạnh:
Một là, giảm giá năng lượng bằng cách tăng nguồn cung dầu trong nước. Điều này bao gồm đẩy nhanh tiến độ khai thác dầu khí và nới lỏng các hạn chế đối với khai thác dầu khí trong nước Mỹ.
Hai là, giảm giá năng lượng bằng cách giảm căng thẳng địa chính trị. Về chính sách tài khóa đối ngoại, Trump đã đề xuất chính sách giảm viện trợ nước ngoài và quay trở lại “chủ nghĩa biệt lập”, điều này có thể giúp giảm thiểu rủi ro địa chính trị toàn cầu và từ đó có tác động tích cực trong việc ổn định giá năng lượng.
Ba là, có tác động không chắc chắn đến nhu cầu dầu. Một mặt, Chính quyền Trump có thể làm suy yếu các chính sách năng lượng mới nhằm giảm bớt áp lực chuyển đổi xanh đối với nhu cầu năng lượng hóa thạch ở Mỹ, và nó có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Hoa Kỳ thông qua việc thực hiện cắt giảm thuế, nhưng, mặt khác, chính sách thuế quan cao áp đặt lên thế giới bên ngoài có thể ảnh hưởng xấu đến tăng trưởng nhu cầu ở các nền kinh tế khác.
Đối với thị trường vàng, tác động từ chính sách của Trump cũng chưa chắc chắn.
Thứ nhất, sự suy yếu của đồng đô la Mỹ do mất cân bằng toàn cầu hóa, lãi suất thực của Mỹ giảm và sự gia tăng xung đột thương mại quốc tế do chính sách thuế quan có lợi cho việc tăng giá trị tương đối của vàng.
Thứ hai, Trump đã công khai tuyên bố rằng, ông sẽ chấm dứt chiến tranh Nga - Ukraine và chiến tranh Palestine - Israel, điều này có thể giúp giảm thiểu rủi ro địa chính trị toàn cầu và giảm giá trị trú ẩn an toàn của vàng ở một mức độ nhất định.
Ngoài tác động kinh tế, các chủ trương của Trump về chính trị, ngoại giao, quốc phòng, an ninh cũng là bài toán khó dự đoán mà Trung Quốc phải đối mặt.
C. Những ứng đối của Trung Quốc
1. Về kinh tế
Cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ những năm gần đây bước vào giai đoạn cạnh tranh mang tính cơ cấu và đối đầu lâu dài. Cuộc cạnh tranh giành ảnh hưởng mang tính toàn cầu giữa hai bên đã vượt ra ngoài những điều chỉnh chính sách mang tính ngắn hạn và dần phát triển thành trò chơi chiến lược mang tính sâu sắc. Trước hàng loạt tác động và chính sách đối với Trung Quốc do Trump đề xuất thực thi, Chính phủ Trung Quốc đã và đang nghiên cứu triển khai thực hiện các biện pháp đối phó từ các khía cạnh sau:
1.1. Chính sách kinh tế “lấy mình làm trung tâm”, thực hiện chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ mở rộng hơn và chính sách phát triển khoa học công nghệ tích cực hơn.
Một là, thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hơn để ổn định thị trường kinh tế vĩ mô: khuyến nghị phát hành thêm trái phiếu kho bạc đặc biệt và tăng cường hỗ trợ tài chính cho các ngành chủ chốt, (ngành dịch vụ và doanh nghiệp vừa và nhỏ có khả năng hấp thu việc làm mạnh) và các nhóm chủ chốt (người lao động có việc làm linh hoạt và hình thức việc làm mới, sinh viên tốt nghiệp đại học, nông dân công trở về nông thôn, công nhân,v.v.), ổn định kỳ vọng thu nhập của người dân và niềm tin vào thị trường.
Hai là, chính sách tiền tệ bám sát mục tiêu lạm phát: công bố các chỉ số và mục tiêu lạm phát của ngân hàng trung ương, đồng thời chú trọng sử dụng các chính sách đáng tin cậy để định hướng kỳ vọng lạm phát dài hạn của thị trường xác định ở mức hợp lý. Ví dụ: Nếu chính sách tiền tệ giữ tỷ lệ lạm phát ở mức 2% và hứa hẹn sẽ tiếp tục tăng chính sách nới lỏng nếu không đạt được mục tiêu này, thì điều đó sẽ thúc đẩy kỳ vọng của thị trường và thúc đẩy phục hồi kinh tế một cách hiệu quả.
Ngày 09/12/2024, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc họp phân tích nghiên cứu công tác kinh tế năm 2025 (ứng biến với chính sách của Tổng thống Mỹ Trump). Kết luận chỉ rõ: “Trung Quốc cần thực hiện chính sách tài phán tích cực hơn và chính sách tiền tệ nới lỏng vừa phải; làm phong phú và cải thiện bộ công cụ chính sách; tăng cường điều tiết không theo chu kỳ; tạo ra “cú đấm kết hợp” về chính sách; nâng cao tầm nhìn, tính phù hợp và hiệu quả của kiểm soát vĩ mô”. Ngay sau kết luận này, chiều 9/12, trên sàn giao dịch Hồng Kong, các chỉ số chứng khoán Trung Quốc đã tăng mạnh tới 2,8%.
Điều đáng chú ý là cụm từ mà Bộ Chính trị Trung Quốc sử dụng để nói về chính sách tiền tệ là “chuyển từ ổn định” sang “nới lỏng vừa phải”. Đây là lần điều chỉnh đầu tiên trong ngôn từ về chính sách tiền tệ của Trung Quốc kể từ năm 2011, cách đây 13 năm.
Ba là, đẩy mạnh cải cách hệ thống khoa học và công nghệ
Tăng cường hơn nữa đầu tư cho nghiên cứu khoa học, tập trung giải quyết các mắt xích yếu kém trong các ngành công nghệ cốt lõi và các bộ phận, thành phần của chuỗi công nghiệp, đặc biệt là tăng cường nghiên cứu và phát triển các ngành khoa học cơ bản, tăng tỷ trọng tài chính trung ương cho các ngành này, nâng cao khả năng phục hồi và mức độ an toàn của chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao tỷ lệ tự cung cấp của các bộ phận, linh kiện chủ chốt, giảm sự phụ thuộc vào công nghệ và sản phẩm nước ngoài. Tối ưu hóa môi trường nghiên cứu khoa học, nâng cao sức mạnh và khả năng cạnh tranh khoa học công nghệ của Trung Quốc, chiếm vị trí thuận lợi hơn trong cạnh tranh khoa học toàn cầu, góp phần phát triển kinh tế quốc gia.
1.2. Ứng phó với những thách thức do thuế quan đặt ra bằng cách mở rộng nhu cầu trong nước, thúc đẩy đa dạng hóa xuất khẩu và đẩy mạnh xuất khẩu
Một là, tích cực mở rộng nhu cầu trong nước, đẩy nhanh phát triển thị trường trong nước, giảm sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài
Cải thiện mức độ an sinh xã hội và tăng mức tiêu dùng công cộng để cải thiện kỳ vọng về thu nhập của người dân và kích thích tiềm năng tiêu dùng. Thúc đẩy đô thị hóa mới lấy con người làm trung tâm, thúc đẩy hiện đại hóa nông thôn, tối ưu hóa bố cục kinh tế khu vực đồng thời mở rộng cơ sở và gia tăng nhu cầu tiêu dùng. Cải cách các hệ thống thuế liên quan để tăng mức độ sẵn sàng tiêu dùng của các nhóm có thu nhập ròng trung bình và cao. Tăng cường đầu tư, hoàn thiện hệ thống cung ứng và cơ sở vật chất hỗ trợ cho mọi loại hình tiều dùng thông qua xây dựng cơ sở hạ tầng.
Hai là, nỗ lực mở rộng không gian để xuất khẩu đa dạng.
Tăng cường mở rộng phát triển không gian trao đổi thương mại và đầu tư với các nước đang phát triển, đặc biệt, chú trọng liên kết thương mại với các khu vực dọc “Vành đai Con đường”, Trung và Đông Âu, Trung Á, Nam Á, Mỹ Latinh, mở rộng vòng tròn bạn bè thương mại ở các nước đang phát triển, khám phá thị trường quốc tế và mở rộng thị phần xuất khẩu, đẩy nhanh hơn nữa việc điều chỉnh bố cục khu vực xuất khẩu, nâng cao hơn nữa khả năng cạnh tranh tổng thể của xuất khẩu.
Ba là, đẩy nhanh tốc độ “tiến ra nước ngoài” của doanh nghiệp sản xuất trong nước
Tích cực hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp trong nước “tiến ra nước ngoài”, tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp “tiến ra nước ngoài” ngày càng lớn mạnh hơn thông qua các biện pháp như hỗ trợ chính sách tài chính, thuế, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường bảo lãnh ở nước ngoài cho doanh nghiệp. Tích cực thâm nhập vào ASEAN, Trung Đông, châu Âu và các khu vực khác, nơi các công ty Mỹ đã thu hẹp hoặc rút lui, cũng như các nước dọc theo “Vành đai Con đường”, có thể thâm nhập thị trường nội địa của Mỹ để tăng cường hội nhập kinh tế giữa hai bên bằng cách tăng cường đầu tư vào Mỹ.
1.3. Tiếp tục mở rộng độ mở và tối ưu hóa hơn nữa môi trường kinh doanh quốc tế
Đẩy nhanh xây dựng hệ thống thể chế tạo môi trường kinh doanh phù hợp với các quy định được quốc tế chấp nhận. Có chính sách xây dựng hệ thống kinh tế mở ở cấp độ cao hơn, mở rộng mạnh mẽ mạng lưới toàn cầu các khu thương mại tự do tiêu chuẩn cao và thiết lập cơ chế tuân thủ phù hợp với các quy định của quốc tế. Tiếp tục tối ưu hóa môi trường hợp tác cởi mở, tiếp thêm sức sống mới cho sự phát triển kinh tế Trung Quốc. Tạo môi trường rộng mở hơn cho đầu tư nước ngoài để tăng vốn đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc.
1.4. Thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển chiều sâu của cải cách hệ thống kinh tế xã hội
Phải kiên trì quan điểm “ổn trung cầu tiến” (tìm kiếm sự tiến bộ trong sự ổn định). Đi sâu cải cách kinh tế với xuất phát điểm cao hơn, trình độ cao hơn, mục tiêu cao hơn. Chủ động chuyển đổi phương pháp, điều chỉnh cơ cấu, nâng cao chất lượng, hiệu quả, kiên trì dựa vào cải cách để tăng cường phát triển. Đẩy nhanh hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa trình độ cao với 6 hơn: Năng động hơn; Hiệu quả hơn; Công bằng hơn; Toàn diện hơn; Thuận lợi hơn cho sự phát triển toàn diện của người dân; Tạo động lực mạnh mẽ hơn cho công cuộc hiện đại hóa kiểu Trung Quốc.
1.5. Không chỉ phải chấp nhận sự giảm giá định kỳ vừa phải của tỷ giá đồng Nhân dân tệ so với đồng đô la Mỹ mà còn phải đề phòng sự điều chỉnh quá mức và tránh những kỳ vọng về việc tiếp tục giảm giá
Khi Trump nắm quyền, môi trường quốc tế cùng với sự không xác định và sự bất ổn gia tăng sẽ làm tăng tính linh hoạt của tỷ giá đồng Nhân dân tệ và gây ra áp lực giảm giá. Thời điểm này nên chấp nhận đồng Nhân dân tệ giảm giá vừa phải so với đồng đô la Mỹ. Điều này không những giúp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc mà còn giúp mở ra không gian cho chính sách tiền tệ Trung Quốc nới lỏng. Tuy nhiên, để ngăn chặn sự hình thành vòng phản hồi tiêu cực giữa đồng tiền mất giá, giá tài sản trong nước giảm và dòng vốn chảy ra ngắn hạn, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc nên tránh hình thành kỳ vọng giảm giá kéo dài và ngăn chặn sự xuất hiện của tỷ giá hối đoái vượt mức.
1.6. Nâng cao năng lực giao lưu kết nối phối hợp ngoại giao, mở rộng không gian hợp tác quốc tế
Một là, tăng cường giao lưu kết nối ngoại giao với Hoa Kỳ, giải quyết những khác biệt, xung đột thông qua đối ngoại, tham vấn, tuân thủ các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, chụng sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi, thúc đẩy sự phát triển ổn định, lành mạnh trong quan hệ Trung - Mỹ.
Hai là, tích cực tham gia vào các vấn đề quốc tế, đóng vai trò xây dựng và thúc đẩy cải cách và hoàn thiện hệ thống quản trị toàn cầu.
Ba là, tiếp tục hợp tác với các nước, các khu vực và mở rộng không gian hợp tác quốc tế. Tiếp tục thúc đẩy thực hiện sáng kiến “Vành đai Con đường”. Tăng cường hợp tác thương mại và đầu tư với các nước dọc tuyến “Vành đai Con đường”, thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực. Tăng cường hợp tác với châu Âu, ASEAN và các quốc gia, khu vực khác. Thúc đẩy sự phát triển hệ thống thương mại đa phương và duy trì sự ổn định thương mại toàn cầu.
2. Về chính trị, ngoại giao
2.1. Quán triệt toàn Đảng Cộng sản Trung Quốc, toàn dân, toàn quân Trung Quốc kiên trì tư tưởng xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới của Tập Cận Bình với những nội hàm cơ bản:
- Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác;
- Thời đại hóa chủ nghĩa Mác;
- Đại chúng hóa chủ nghĩa Mác.
- Thực hiện thành công Giấc mộng Trung Hoa.
2.2. Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc mà hạt nhân lãnh đạo là Tập Cận Bình (đã ghi trong Điều lệ Đảng Cộng sản Trung Quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa).
2.3. Kiên trì học tập “Tứ sử” (Bốn lịch sử):
- Lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc;
- Lịch sử nước Trung Quốc mới;
- Lịch sử cải cách mở cửa;
- Lịch sử phát triển chủ nghĩa xã hội.
2.4. Kiên trì bốn tự tin:
- Tự tin đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc;
- Tự tin lý luận;
- Tự tin chế độ;
- Tự tin văn hóa.
2.5. Kiên trì thực hiện chủ trương xây dựng cộng đồng chung vận mệnh nhân loại và 4 sáng kiến:
- Sáng kiến Vành đai Con đường;
- Sáng kiến Phát triển toàn cầu;
- Sáng kiến An ninh toàn cầu;
- Sáng kiến Văn minh toàn cầu.
2.6. Thực hiện “quản trị toàn cầu” và đề xuất “Phương Nam toàn cầu” theo kiểu Trung Quốc. Trong đó, quản trị toàn cầu phải chú trọng: Khả năng quy hoạch quy tắc; Khả năng thiết lập chương trình nghị sự; Khả năng tuyên truyền tạo dư luận; và Khả năng điều phối tổng thể.
Về đề xuất “Phương Nam toàn cầu” nhằm mục đích hình thành một kiểu toàn cầu hóa mới với những nội hàm mới, cơ chế mới và cách tiếp cận mới.
Thực tế, diện tích đất liền của các nước Phương Nam chiếm hơn 70% tổng diện tích thế giới, chiếm 80% tổng dân số thế giới. Trung Quốc muốn vươn lên như một nhà lãnh đạo tập thể các nước Phương Nam, phất cao ngọn cờ tập hợp lực lượng để đối trọng với Mỹ và các nước tư bản phát triển khác. Trung Quốc muốn các nước Phương Nam xóa bỏ quan niệm sai lầm rằng hiện đại hóa đồng nghĩa với Tây phương hóa. Hiện nay, có nhiều con đường khác nhau để tiến tới hiện đại hóa, chứ không phải theo con đường của phương Tây. Trong Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 15 ở Nam Phi, Tập Cận Bình phát biểu rằng: Trung Quốc là thành viên của Phương Nam toàn cầu, Trung Quốc bắt nguồn từ Phương Nam toàn cầu, Trung Quốc cam kết đoàn kết với các nước phương Nam.
Đánh giá chung
Chính sách đối với Mỹ của Trung Quốc có xu hướng ngày càng cứng rắn, tỏ thái độ rõ ràng, đưa ra các lựa chọn có điều kiện đối với Mỹ, không ngại đối đầu nếu cần thiết. Trung Quốc đã nêu rõ các lựa chọn đối với Mỹ gồm 4 muốn: Muốn đối thoại có thể, nhưng phải bình đẳng; Muốn hợp tác hoan nghênh, nhưng phải mang lại lợi ích cho nhau; Muốn cạnh tranh không ngại, nhưng phải lành mạnh; Muốn đối kháng không sợ, sẽ cùng đi đến cùng./.
In bài viết