Tác động lan rộng toàn cầu sau một tuần xung đột Trung Đông
Chiến dịch quân sự phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2 đã nhanh chóng leo thang thành một cuộc xung đột quy mô lớn, kéo theo những hệ lụy về an ninh và kinh tế trên phạm vi toàn cầu.
Theo Hội Chữ thập đỏ Iran, trên 1.300 người tại Iran đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh. Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng. Nhiều lực lượng chủ chốt của Iran, bao gồm hải quân và không quân, cũng chịu tổn thất nặng nề. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, Mỹ và Israel có thể sớm kiểm soát hoàn toàn không phận Iran.
Ngày 6/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ không đàm phán với Iran trừ khi nước này chấp nhận “đầu hàng vô điều kiện”. Tuyên bố này khiến triển vọng chấm dứt xung đột trong ngắn hạn trở nên khó đoán định.
Ngay sau khi các cuộc tấn công đầu tiên được phát động, Iran đã tiến hành nhiều đợt phản công nhằm vào Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait, Qatar, Bahrain, Jordan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Một số mục tiêu dân sự, bao gồm khách sạn, sân bay và cơ sở hạ tầng dầu khí, cũng bị tấn công.
Lực lượng Mỹ đã đánh chặn nhiều tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) do Iran phóng đi. Tuy nhiên, một cuộc tấn công của Iran nhằm vào trung tâm chỉ huy của Mỹ tại Kuwait đã khiến sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Ngoài ra, UAV của Iran cũng tấn công lãnh thổ Azerbaijan. Trong một diễn biến khác, một tên lửa của Iran nhằm vào Thổ Nhĩ Kỳ đã bị tàu chiến Mỹ bắn hạ. Thổ Nhĩ Kỳ hiện cũng là điểm đến của nhiều người Iran tìm cách sơ tán khỏi khu vực giao tranh.
Xung đột cũng lan sang Liban sau khi lực lượng Hezbollah tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Israel. Ban đầu, Hezbollah tuyên bố các cuộc tấn công là nhằm trả đũa việc lãnh đạo tối cao của Iran bị ám sát, sau đó cho rằng hành động này xuất phát từ các cuộc không kích của Israel nhằm vào Liban.
Đáp lại, Israel đã phát động các cuộc tấn công tại miền Nam và Đông Liban, đồng thời yêu cầu người dân tại nhiều khu vực sơ tán. Theo Bộ Y tế Liban, ít nhất 123 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel tính đến ngày 5/3.
Trong khi đó, căng thẳng cũng lan sang khu vực Nam Á sau khi một tàu ngầm Mỹ đánh chìm một tàu chiến Iran gần Sri Lanka ngày 4/3. Chính phủ Sri Lanka đã kêu gọi các bên kiềm chế, nhấn mạnh nước này không muốn trở thành nạn nhân của cuộc xung đột.
Bên cạnh những tác động về an ninh, cuộc xung đột còn gây ra biến động lớn đối với kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Tâm điểm của lo ngại là eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải chiến lược nằm sát lãnh thổ Iran, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới.
Ngày 2/3, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, khiến hoạt động xuất khẩu dầu trong khu vực bị gián đoạn. Iraq, một trong những nước sản xuất dầu lớn, đã phải cắt giảm một phần sản lượng. Trong khi đó, nhà máy lọc dầu lớn nhất của Saudi Arabia cũng phải tạm ngừng hoạt động do giao tranh.
Các quốc gia vùng Vịnh như Bahrain, Kuwait, Qatar và UAE cho biết nhiều cơ sở lọc dầu của họ đã bị tấn công trong tuần qua.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng đã khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh và làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Ngày 6/3, giá dầu thế giới đã tăng lên hơn 90 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 9/2023.
Một số nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu từ Trung Đông được đánh giá sẽ chịu tác động lớn. Ấn Độ, một trong những nước nhập khẩu dầu lớn từ khu vực Vùng Vịnh, được cho là đặc biệt dễ bị tổn thương trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành lệnh miễn trừ tạm thời 30 ngày cho phép các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ tiếp tục mua dầu từ Nga - loại dầu trước đây bị áp đặt các biện pháp trừng phạt của Washington.
Trung Quốc khai mạc kỳ họp thường niên của Chính hiệp và Quốc hội
Ngày 4 và 5/3, Trung Quốc lần lượt khai mạc Kỳ họp thứ tư của Ủy ban toàn quốc Hội nghị Chính trị hiệp thương nhân dân Trung Quốc (CPPCC - Chính hiệp) và Kỳ họp thứ tư Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc (NPC - Nhân đại, tức Quốc hội) khóa XIV tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh.
Sáng 5/3, phát biểu tại phiên khai mạc Quốc hội, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường trình bày Báo cáo công tác của Chính phủ, trong đó cho biết Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2026 trong khoảng 4,5-5%.
Đây là mức thấp hơn so với mục tiêu khoảng 5% mà Trung Quốc duy trì trong ba năm gần đây, phản ánh bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm nhu cầu trong nước suy yếu và môi trường thương mại toàn cầu nhiều biến động.
Theo khảo sát của báo Nikkei đối với các chuyên gia kinh tế, tăng trưởng GDP thực của Trung Quốc trong năm 2026 được dự báo trung bình khoảng 4,5%.
Trong báo cáo, Thủ tướng Lý Cường cho biết Trung Quốc vẫn đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội, song nền kinh tế cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn. Ông nhấn mạnh những thay đổi trong môi trường quốc tế đang tạo áp lực lớn hơn đối với thương mại toàn cầu, trong khi kinh tế trong nước vẫn tồn tại những vấn đề cơ cấu và các thách thức mới trong quá trình chuyển đổi.
Theo chương trình nghị sự, tại kỳ họp lần này, Quốc hội Trung Quốc sẽ xem xét và thảo luận một loạt văn kiện quan trọng, trong đó có Báo cáo công tác của Chính phủ; dự thảo Cương yếu “Quy hoạch 5 năm lần thứ 15” (2026-2030) về phát triển kinh tế - xã hội; báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và dự thảo kế hoạch năm 2026.
Ngoài ra, các đại biểu cũng thảo luận về báo cáo thực hiện dự toán ngân sách trung ương và địa phương năm 2025 cùng dự thảo dự toán năm 2026, cũng như báo cáo công tác của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao.
Trước đó, chiều 4/3, Kỳ họp thứ tư của CPPCC khóa XIV đã khai mạc với sự tham dự của hơn 2.000 đại biểu. Tham dự phiên khai mạc có Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước Trung Quốc.
Trong thời gian làm việc, các đại biểu CPPCC sẽ nghe và xem xét Báo cáo công tác của Ủy ban Thường vụ CPPCC, đồng thời tham gia thảo luận các văn kiện quan trọng của Quốc hội, trong đó có báo cáo của Chính phủ và dự thảo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn tới.
Theo kế hoạch, Kỳ họp thứ tư CPPCC khóa XIV sẽ bế mạc ngày 11/3, trong khi Kỳ họp thứ tư Quốc hội Trung Quốc khóa XIV dự kiến kết thúc ngày 12/3.
Tổng thống Mỹ công bố các quyết định nhân sự cấp cao
Ngày 5/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố quyết định bổ nhiệm Thượng nghị sĩ Markwayne Mullin, thành viên đảng Cộng hòa đại diện bang Oklahoma, giữ chức Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS). Theo thông báo của Nhà Trắng, ông Mullin sẽ chính thức đảm nhiệm cương vị này từ ngày 31/3.
Tổng thống Trump cho rằng kinh nghiệm chính trị và năng lực lãnh đạo của ông Mullin sẽ giúp tăng cường hiệu quả các hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia. Ông Mullin hiện là Thượng nghị sĩ người Mỹ bản địa duy nhất trong Thượng viện và được đánh giá là người ủng hộ mạnh mẽ các cộng đồng thổ dân tại Mỹ.
Theo tuyên bố của Tổng thống Trump, trên cương vị mới, ông Mullin sẽ tập trung vào các ưu tiên như tăng cường kiểm soát biên giới, ngăn chặn hoạt động vượt biên trái phép, triệt phá các mạng lưới buôn bán ma túy và bảo vệ người dân Mỹ trước các mối đe dọa an ninh.
Trước đó một ngày, Tổng thống Donald Trump cũng đã đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và gửi đề cử này tới Thượng viện để xem xét phê chuẩn.
Nếu được Thượng viện thông qua, ông Warsh - người từng giữ cương vị Thống đốc Fed - sẽ kế nhiệm Chủ tịch đương nhiệm Jerome Powell với nhiệm kỳ 4 năm.
OPEC+ nhất trí tăng nhẹ sản lượng dầu
OPEC+ đã đạt thỏa thuận sơ bộ về việc tăng nhẹ sản lượng dầu tại phiên họp ngày 1/3, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu đối mặt nguy cơ gián đoạn do căng thẳng quân sự tại Trung Đông.
Theo các nguồn tin trong liên minh, OPEC+ đã thống nhất về nguyên tắc tăng sản lượng khai thác thêm khoảng 206.000 thùng/ngày. Quyết định được đưa ra sau khi các thành viên xem xét nhiều phương án khác nhau, với mức đề xuất dao động từ 137.000 đến 548.000 thùng/ngày.
Động thái trên nhằm góp phần giảm bớt áp lực thiếu hụt nguồn cung trên thị trường dầu mỏ thế giới, đặc biệt trong bối cảnh tuyến vận tải quan trọng tại Eo biển Hormuz bị gián đoạn sau những diễn biến quân sự mới giữa Mỹ, Israel và Iran. Đây là tuyến hàng hải chiến lược trung chuyển hơn 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu.
Giới quan sát cho rằng việc tăng sản lượng của OPEC+ có thể giúp ổn định thị trường năng lượng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo năng lực sản xuất dự phòng của liên minh hiện khá hạn chế, do đó khả năng bù đắp nguồn cung trong trường hợp khủng hoảng kéo dài vẫn còn nhiều thách thức.
Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc
In bài viết