ĐIỂM MỚI NỔI BẬT TẠI HỘI NGHỊ NGOẠI GIAO LẦN THỨ 33

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Công an; đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao chụp ảnh chung cùng các đại biểu.

Cuộc họp ba bên chưa từng có

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 vừa kết thúc tại Hà Nội đã để lại một trong những điểm mới nổi bật là việc Bộ Ngoại giao đã phối hợp với Bộ Quốc phòng và Bộ Công an tổ chức phiên họp giữa ba Bộ với sự đồng chủ trì của ba Bộ trưởng đều là Ủy viên Bộ Chính trị, điều chưa từng có trong tất cả các Hội nghị của ngành trước đây. Với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, phiên họp là một nỗ lực cụ thể hóa vai trò “trọng yếu, thường xuyên” mà Đại hội XIV đã giao phó cho ngành Ngoại giao nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại Việt Nam trong tình hình mới.

Lần đầu tiên, trong Nghị quyết Đại hội XIV diễn ra đầu năm nay, Đảng ta đã khẳng định đối ngoại và hội nhập quốc tế, cùng với quốc phòng và an ninh, là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” của cả hệ thống chính trị. Điều này khẳng định và nâng cao hơn nữa tầm quan trọng của nhận thức nhất quán rằng trong giai đoạn hiện nay, ba lĩnh vực nói trên có mối quan hệ gắn bó mật thiết, hữu cơ nhằm cùng góp phần thực hiện một mục tiêu tối thượng là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, mạnh, sâu sắc và vô cùng phức tạp như hiện nay, việc gắn kết chặt chẽ, phối hợp nhịp nhàng giữa ba Bộ hàng đầu của Chính phủ trở thành yêu cầu khách quan và cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trong các tham luận tại phiên họp đặc biệt này, Bộ Quốc phòng nhấn mạnh vị trí của hội nhập quốc tế và Đối ngoại quốc phòng trong tổng thể ba trụ cột Đối ngoại Đảng, Ngoại giao Nhà nước và Đối ngoại nhân dân; Bộ Công an làm nổi bật lợi thế, đặc thù của Đối ngoại Công an Nhân dân trong triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới; còn Bộ Ngoại giao nêu bật kết quả và phương hướng phối hợp trong triển khai các nhiệm vụ đối ngoại. Sự phối hợp ba Bộ, vì vậy, không tách rời mà hòa quyện trong tổng thể một nền đối ngoại thống nhất, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Biểu hiện cục thể của một bước phát triển tất yếu

Sự phối hợp cụ thể và chặt chẽ như trên giữa ba lĩnh vực trọng yếu của quốc gia không phải là sáng kiến nhất thời, mà là kết quả của một quá trình định hình chủ trương được đẩy mạnh sau Đại hội XIV. Tại phiên họp, các Bộ trưởng thống nhất tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại Đại hội XIV và Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị, thực hiện Quy chế phối hợp trên tinh thần chủ động, “rõ nhiệm vụ và cơ quan đầu mối”, đổi mới phương thức phối hợp và trao đổi thông tin, đồng thời tăng cường phối hợp nghiên cứu, tham mưu, dự báo chiến lược và công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Định hướng này gắn bó chặt chẽ với kiến trúc chiến lược lớn hơn của đất nước. Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về “Hội nhập quốc tế trong tình hình mới” xác định hội nhập là động lực chiến lược để Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hội nhập quốc tế về chính trị, quốc phòng, an ninh sâu rộng, toàn diện và hiệu quả hơn, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Yêu cầu phối hợp chặt chẽ hơn giữa ba lĩnh vực xuất phát từ những chuyển động sâu sắc của tình hình thế giới và khu vực. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn diễn biến gay gắt và lan rộng từ lĩnh vực chính trị - an ninh sang thương mại, công nghệ, tài chính và chuỗi cung ứng. Khi các yếu tố kinh tế, khoa học - công nghệ ngày càng gắn với an ninh và đối ngoại, ranh giới giữa các lĩnh vực trở nên mờ nhạt: Một vấn đề hợp tác kinh tế có thể mang hàm ý an ninh, và ngược lại. Điều này đặt ra thách thức đối với mọi quốc gia đang nỗ lực giữ vững môi trường hòa bình để phát triển. Bên cạnh đó, các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng nổi lên và mang tính xuyên biên giới sâu sắc: Biến đổi khí hậu, thiên tai, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh mạng, dịch bệnh và tội phạm xuyên quốc gia. Không một quốc gia nào có thể tự mình ứng phó hiệu quả với những thách thức này; chúng đòi hỏi hợp tác quốc tế rộng rãi cũng như sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng trong nước.

Sự gắn kết ba lĩnh vực Ngoại giao, Quốc phòng và An ninh được đặt trên nền tảng tư tưởng và đường lối đối ngoại đã hình thành, kế thừa và phát triển qua nhiều thập niên. Cội nguồn sâu xa là tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình, hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc, tinh thần Việt Nam là bạn với tất cả các nước dân chủ và không gây thù oán với ai, thêm bạn bớt thù, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Trên nền tảng đó, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ tiếp tục được khẳng định, với phương châm Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Ý nghĩa và giá trị của việc tăng cường hợp tác đặc biệt này

Việc thể chế hóa và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa ba ngành Quốc phòng – An ninh – Đối ngoại mang lại nhiều giá trị thiết thực, tất cả đều hướng tới mục tiêu hòa bình và phát triển. Trước hết, đó là củng cố và tăng cường điều kiện để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tiền đề tiên quyết cho mọi nỗ lực phát triển. Khi ba lĩnh vực trọng yếu này có sự phối hợp nhịp nhàng, đất nước có thể chủ động phòng ngừa, hóa giải tốt hơn các nguy cơ từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước còn chưa nguy, qua đó bảo đảm sự phát triển liên tục và bền vững. Thứ hai, sự phối hợp chặt chẽ, thực chất hơn giữa ba Bộ như thế này sẽ giúp phát huy sức mạnh tổng hợp và nâng cao khả năng tự cường của đất nước trước những biến động khó lường. Việc lồng ghép các đánh giá về an ninh và đối ngoại vào quá trình hoạch định và triển khai chính sách kinh tế, khoa học - công nghệ giúp nhận diện sớm và giảm thiểu các điểm dễ tổn thương, bảo đảm an ninh phát triển và an ninh con người. Thứ ba, một lập trường quốc gia thống nhất, được các cơ quan chủ chốt có liên quan cùng chuẩn bị và bảo vệ, sẽ có sức thuyết phục và độ tin cậy cao hơn, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của đất nước và củng cố lòng tin của bạn bè quốc tế. Thứ tư, trên những vấn đề nhạy cảm như bảo vệ chủ quyền biển, đảo, sự phối hợp đồng bộ giữa ba Bộ cho phép xử lý các tình huống một cách bình tĩnh, kiên trì và hòa bình nhưng vẫn có đủ sức mạnh răn đe cũng như sẵn sàng chiến đấu thực sự khi cần thiết để bảo vệ vững chắc và hiệu quả nhất chủ quyền quốc gia đồng thời vẫn giữ được ở mức cao nhất các mối quan hệ hữu nghị và môi trường hợp tác.

Có thể nói, phiên họp giữa Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an ngày 3/8/2026 vừa qua là một chỉ dấu rõ rệt thể hiện bước phát triển mới trong tư duy và tổ chức thực hiện việc chuyển mối quan hệ gắn bó vốn có giữa ba lĩnh vực trọng yếu nhất của mỗi quốc gia là quốc phòng, an ninh và đối ngoại thành một cơ chế phối hợp được thể chế hóa, vận hành thường xuyên và hiệu quả. Được đặt trên nền tảng tư tưởng nhất quán của Đảng về đường lối hòa bình, hữu nghị, độc lập, tự chủ và bản sắc Ngoại giao Hồ Chí Minh, sự gắn kết ba trụ cột chắc chắn sẽ giúp nền Ngoại giao Việt Nam đóng góp kịp thời, thiết thực và hiệu quả hơn trong việc thực hiện mục tiêu giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, đồng thời đóng góp tích cực, có trách nhiệm vào hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới.

Ngô Tiến Long, Ủy viên BCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam.