Chiến lược "Nhu để cầu cương" và thực chất những nhượng bộ từ Washington
Trước thềm hội nghị, chính quyền Tổng thống Trump đã thực hiện những bước đi gây bất ngờ: hoãn thương vụ vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan và nới lỏng xuất khẩu dòng chip AI tiên tiến (Nvidia H200) cho phía Trung Quốc. Tuy nhiên, đây không phải là sự "xuống nước" vô điều kiện mà là một chiến thuật chọn lọc. Washington đang sử dụng các vấn đề nhạy cảm về công nghệ và quân sự như những quân cờ mặc cả nhằm đổi lấy sự ổn định của thị trường tài chính và các cam kết mua hàng khổng lồ để xoa dịu cử tri Mỹ trước áp lực lạm phát. Đây là sự chuyển dịch từ chiến lược "kiềm chế toàn diện" sang "quản lý cạnh tranh có trọng điểm", nơi Mỹ chấp nhận thực tế rằng việc cô lập hoàn toàn chuỗi cung ứng công nghệ của Trung Quốc là bất khả thi ở thời điểm hiện tại.
An ninh khoáng sản và Cuộc đua AI: "Ngòi nổ" của kỷ nguyên số
Nội dung cốt tử trong nghị trình lần này là nỗ lực của Mỹ yêu cầu Trung Quốc tạm dừng vĩnh viễn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khoáng sản then chốt. Việc hai bên khởi động đối thoại về Trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy sự thừa nhận chung rằng AI đã trở thành năng lực quốc gia cốt lõi. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định nếu không đạt được khung thỏa thuận về đảm bảo nguồn cung khoáng sản, mọi cam kết về AI sẽ chỉ mang tính hình thức. Trung Quốc sẽ chỉ nhượng bộ ở lĩnh vực này nếu Mỹ đưa ra được lộ trình dỡ bỏ các hàng rào thuế quan thực chất hơn, tạo ra một sự cân bằng mới trong trật tự kinh tế số.
Biến số Trung Đông và mối giao thoa lợi ích Mỹ - Trung
Tổng thống Trump dự kiến sẽ đề nghị Chủ tịch Tập Cận Bình sử dụng ảnh hưởng kinh tế để thuyết phục Iran mở lại vĩnh viễn eo biển Hormuz sau chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ. Đây là điểm giao thoa phức tạp; Trung Quốc là khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Iran nhưng cũng cần tuyến hàng hải này thông suốt cho an ninh năng lượng nội địa. Nhiều khả năng một thỏa thuận ngầm về việc điều chỉnh hiện diện quân sự tại các điểm nóng để đổi lấy sự can thiệp của Trung Quốc tại vùng Vịnh sẽ là nội dung "nặng ký" trong cuộc đàm phán kín giữa hai nhà lãnh đạo.
Dự báo chiến lược và hàm ý đối với khu vực
Nhìn từ những nỗ lực tiền hội nghị, kết quả khả thi nhất chính là việc xác lập một "Giao ước ổn định 2.0". Thỏa thuận này dù không giải quyết triệt để các mâu thuẫn căn bản nhưng sẽ tạo ra một khoảng lặng chiến lược cần thiết để hai cường quốc tái định hình sức mạnh và quản lý cạnh tranh trong tầm kiểm soát. Hai bên nhiều khả năng sẽ ký kết các hợp đồng thương mại kỷ lục (có thể vượt 550 tỷ USD) để bình ổn kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, sự bắt tay của các cường quốc trong tiêu chuẩn AI và hạ tầng số sẽ đặt các quốc gia ASEAN, bao gồm Việt Nam, vào thế đòi hỏi sự ứng biến linh hoạt. Việc củng cố nội lực và đa phương hóa liên kết chiến lược là then chốt để không bị rơi vào thế kẹt trong các cuộc "đại dàn xếp" toàn cầu.
Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam. (Nội dung được phân tích và tổng hợp dựa trên nguồn tin từ TTXVN, ChinaUsFocus và các báo cáo chiến lược quốc tế).
In bài viết