Việc eo biển Hormuz bị tê liệt kéo dài sang tuần thứ 5 mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt đang tạo ra những tác động sâu rộng, có khả năng tái định hình cục diện năng lượng thế giới, đặc biệt là tại khu vực châu Á. Với đặc thù tiêu thụ hơn 80% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua eo biển này, hệ quả đối với châu Á đã xuất hiện gần như tức thì: tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trầm trọng, các lệnh hạn chế xuất khẩu khẩn cấp và áp lực tài khóa đè nặng lên ngân sách các chính phủ.
Khủng hoảng nhiên liệu lan rộng
Sự gián đoạn nguồn cung đang buộc các chính phủ châu Á phải áp dụng các biện pháp kiểm soát tiêu dùng với mức độ nghiêm ngặt chưa từng thấy. Tại Hàn Quốc, chính phủ đưa ra khuyến nghị rút ngắn thời gian tắm, sạc thiết bị ngoài giờ cao điểm. Tại Đông Nam Á, Thái Lan triển khai tuần làm việc 4 ngày đối với khối công chức và yêu cầu nâng nhiệt độ điều hòa tại các công sở để tiết giảm phụ tải.
Tình hình đặc biệt nghiêm trọng tại Philippines khi tình trạng khẩn cấp về năng lượng đã được ban bố. Tại Malaysia, bài toán trợ giá đang trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ khi chi phí hàng tháng vọt lên mức kỷ lục, buộc Chính phủ phải cân nhắc cắt giảm hạn mức trợ cấp để bảo vệ cán cân tài khóa trước biến động tỷ giá.
Sự trỗi dậy của than đá và lộ trình "xanh hóa" bị thách thức
Việc đứt gãy nguồn cung khí tự nhiên đang buộc nhiều quốc gia vốn đang theo đuổi lộ trình xanh hóa phải tạm thời quay lại với than đá. Thái Lan đã tái vận hành hai nhà máy nhiệt điện than từng dự kiến đóng cửa; Hàn Quốc dỡ bỏ quy định trần vận hành công suất điện than; Nhật Bản cho phép các nhà máy điện than cũ hoạt động tối đa công suất. Giới chuyên gia cảnh báo hiện tượng này có thể dẫn đến hệ lụy "khóa chặt carbon" trong dài hạn, khiến việc chuyển đổi xanh trong tương lai trở nên phức tạp và tốn kém hơn.
Điện hạt nhân và xe điện: Giải pháp tự chủ chiến lược
Xung đột Trung Đông đang trở thành "chất xúc tác" thúc đẩy làn sóng năng lượng hạt nhân hồi sinh. Tại Đông Nam Á, Philippines đặt mục tiêu sở hữu nhà máy điện hạt nhân vào năm 2032.
Đặc biệt, Việt Nam đã ghi nhận dấu ấn mới với việc hoàn tất thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 vào ngày 23/3 vừa qua. Bên cạnh đó, cú sốc lần này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thị trường xe điện (EV) bứt phá, tương tự như cách các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu đã lên ngôi sau cuộc cấm vận dầu mỏ những năm 1970.
Thích nghi với trạng thái bất định
Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz hiện nay là minh chứng cho thấy quá trình chuyển đổi năng lượng tại châu Á sẽ diễn ra đầy thách thức và kéo dài hơn dự liệu. Nhiên liệu hóa thạch vẫn sẽ giữ vai trò là "mỏ neo" ổn định trong ít nhất một thập kỷ tới. Trước diễn biến tình hình đó, nên chăng chúng ta cần nhìn nhận sự chuyển dịch này không chỉ đơn thuần là thay đổi nguồn nhiên liệu, mà còn là cuộc chạy đua nhằm đảm bảo quyền tự chủ chiến lược trước những biến động địa chính trị không thể dự báo trước.
Nguồn tin gốc: Diệu Linh – Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN).
Tổng hợp & Bình luận: Nguyễn Mạnh Hiền – UVBCH Hội đồng Hòa bình và phát triển Việt Nam.
Lưu trữ nội bộ: Theo quy định tại Nghị định 147/2024/NĐ-CP.
In bài viết