Xung đột giữa liên minh Mỹ/Israel và Iran tiếp tục leo thang trong ngày 4-3 với các đòn không kích, kéo theo những hệ lụy lan rộng khắp Trung Đông. Trong khi đó, châu Âu cũng bắt đầu đẩy mạnh hiện diện quân sự và thể hiện rõ lập trường chính trị trước cuộc khủng hoảng ngày càng phức tạp.
Diễn biến xung đột
Ngày 4-3, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo Không quân nước này đã “hoàn tất một làn sóng tấn công bổ sung nhằm vào các trung tâm chỉ huy trên khắp Tehran”, theo đài CNN.
Các mục tiêu bao gồm cơ sở của lực lượng an ninh nội bộ và lực lượng bán quân sự Basij, những đơn vị từng đóng vai trò then chốt trong chiến dịch đối phó làn sóng biểu tình ở Iran cuối năm ngoái.
Theo IDF, quân đội đã thả nhiều loại vũ khí xuống các đầu mối được giới lãnh đạo Iran sử dụng nhằm “duy trì quyền kiểm soát trên toàn lãnh thổ”. Một sơ đồ do IDF công bố xác định rõ 4 mục tiêu tại Tehran, gồm 2 trung tâm chỉ huy của Basij, 1 “trung tâm chỉ huy an ninh nội bộ” và 1 “trụ sở đối phó bạo loạn”.
Bên cạnh chiến dịch không kích, hệ thống phòng không Israel đang liên tục đánh chặn tên lửa từ Iran và phần lớn rocket từ Lebanon bay sang khu vực phía bắc. Cùng thời điểm, quân đội Israel tiếp tục tấn công các cơ sở hạ tầng của Hezbollah tại khu vực phía nam thủ đô Beirut của Lebanon.
Về phía Iran, truyền thông nhà nước đưa tin nhiều vụ nổ đã xảy ra trên cả nước, bao gồm phía tây Tehran, trước làn sóng tấn công diện rộng của Israel. Nhằm đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phóng hơn 40 tên lửa trong đợt không kích thứ 17 nhắm vào các mục tiêu của Mỹ và Israel.
IRGC xác nhận đã triển khai 230 máy bay không người lái tấn công các cơ sở đồn trú của quân đội Mỹ tại Trung Đông, bao gồm căn cứ Erbil ở Iraq, cùng căn cứ không quân Ali Al Salem và Trại Arifjan tại Kuwait. Lực lượng này khẳng định đây là một trong những “bước đi mạnh mẽ đầu tiên” trong cuộc chiến.
Rạng sáng 4-3, hải quân IRGC tuyên bố đã phóng tên lửa Qadr-360 và Talaeiyeh tấn công một tàu khu trục được mô tả là tài sản chiến lược của Mỹ tại Ấn Độ Dương. Cùng ngày, IRGC phát cảnh báo kiểm soát eo biển Hormuz, nhấn mạnh mọi tàu thuyền qua lại tuyến vận tải dầu khí này đều có nguy cơ bị hư hại do trúng tên lửa hoặc UAV lạc hướng.
Hệ lụy từ cuộc xung đột và các đòn trả đũa qua lại giữa liên minh Mỹ/Israel và Iran tiếp tục lan rộng. Trong ngày 4-3, nhiều tiếng nổ vẫn được ghi nhận tại các quốc gia trong khu vực như Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia, hãng Al Jazeera đưa tin.
Ngày 3-3, Hội đồng Chuyên gia Iran đã lựa chọn ông Mojtaba Khamenei - con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei - trở thành lãnh tụ tối cao tiếp theo của nước này, theo báo Iran International (trụ sở tại Anh). Cùng ngày, tờ The Caspian Post dẫn nguồn từ truyền thông Iran cho biết quyết định chọn ông Mojtaba Khamenei diễn ra dưới áp lực từ IRGC.
Châu Âu tăng can dự
Châu Âu đang gia tăng mức độ can dự vào cuộc khủng hoảng Trung Đông, cả về quân sự lẫn chính trị, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục leo thang.
Ngày 3-3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo triển khai tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle cùng các tàu hộ tống tới Địa Trung Hải, theo CNN.
“Trước tình hình bất ổn hiện nay và những bất định trong những ngày tới, tôi đã ra lệnh cho tàu sân bay Charles de Gaulle, các phi đội trên hạm và các tàu hộ tống cơ động về phía Địa Trung Hải” - ông Macron nói.
Nhà lãnh đạo Pháp cho rằng Mỹ và Israel đã tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào Iran “ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế”, điều mà Paris không thể tán thành. Tuy nhiên, ông cũng chỉ trích Tehran, cho rằng Cộng hòa Hồi giáo phải chịu “trách nhiệm chính” về tình trạng bất ổn khu vực.
Ông Macron cho rằng các cuộc tấn công nhằm vào Iran sẽ tiếp diễn trong những ngày tới, đồng thời các đòn đáp trả của Tehran nhiều khả năng cũng kéo dài. Pháp đã triển khai thêm tiêm kích Rafale, các hệ thống phòng không và phương tiện cảnh báo sớm trên không để bảo vệ không phận đồng minh và sẽ duy trì các biện pháp này “chừng nào còn cần thiết”.
Anh cũng có động thái quân sự cụ thể, theo CNN. Cùng ngày 3-3, Thủ tướng Keir Starmer thông báo London sẽ triển khai tàu khu trục HMS Dragon cùng các trực thăng có khả năng đối phó UAV tới khu vực, sau khi căn cứ quân sự Anh tại CH Cyprus bị tấn công. Ông Starmer viện dẫn “an ninh của Cyprus và các binh sĩ Anh đồn trú tại đó”, nhấn mạnh đây là sự tiếp nối của các “hoạt động phòng vệ”.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ không hài lòng với phản ứng của ông Starmer trước các cuộc không kích của Mỹ và Israel, cho rằng Thủ tướng Anh “đã không giúp ích” và quan hệ Mỹ - Anh “không còn như trước”.
Tại Washington, trong cuộc gặp ngày 3-3, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết ông “cùng quan điểm” với ông Trump về việc loại bỏ quyền lực hiện nay tại Iran và sẽ bàn về “điều gì xảy ra sau đó”.
Hy Lạp cũng đã điều động hai tàu hộ vệ và hai tiêm kích F-16 tới Cộng hòa Cyprus sau các vụ UAV xâm nhập, theo thông báo ngày 2-3 của Bộ trưởng Quốc phòng Nikos Dendias.
Ở Đông Âu, bà Asta Skaisgiryte - cố vấn trưởng về chính sách đối ngoại của Tổng thống Lithuania Gitanas Nauseda - nói rằng Vilnius sẽ cân nhắc hỗ trợ Mỹ trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, thậm chí có thể điều binh sĩ nếu Washington yêu cầu.
Tuy nhiên, không phải mọi nước châu Âu đều đồng thuận. Cũng trong ngày 3-3, ông Trump đe dọa áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Tây Ban Nha sau khi Madrid từ chối cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ của mình phục vụ các nhiệm vụ liên quan đến không kích Iran.
Điều này cho thấy châu Âu đang can dự ngày càng sâu, nhưng vẫn tồn tại những khác biệt đáng kể trong cách tiếp cận cuộc khủng hoảng.
Việt Nam tiếp tục lên tiếng về tình hình Trung Đông
Ngày 3-3, trả lời câu hỏi của phóng viên về phản ứng của Việt Nam trước diễn biến leo thang nghiêm trọng tại Trung Đông, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nhấn mạnh lập trường nhất quán của Việt Nam.
Theo bà Phạm Thu Hằng, quan điểm của Việt Nam đã được nêu rõ từ ngày 28-2-2026. Việt Nam phản đối mọi hành vi sử dụng vũ lực nhằm vào các quốc gia có chủ quyền, đặc biệt là các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự gây thương vong cho người dân vô tội.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định các hành động này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, mà còn tiếp tục đe dọa tính mạng, an toàn và lợi ích chính đáng của người dân, trong đó có công dân Việt Nam đang sinh sống, làm việc tại khu vực. Tình hình bất ổn cũng ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động kinh tế, đe dọa hòa bình và ổn định của khu vực cũng như thế giới.
Việt Nam kêu gọi các bên liên quan hành xử có trách nhiệm, tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và các nghị quyết liên quan; tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia; sớm nối lại đàm phán, tạo điều kiện cho đối thoại. Mục tiêu là giải quyết các khác biệt bằng biện pháp hòa bình, vì lợi ích người dân, vì hòa bình và ổn định khu vực, thế giới.
DƯƠNG KHANG/Theo PLO
In bài viết