Điểm rơi chiến lược và áp lực "Ngưỡng cửa" lịch sử
Kỳ bầu cử khóa XVI diễn ra vào thời điểm Việt Nam đang trải qua những chuyển dịch vĩ mô chưa từng có. Theo dữ liệu năm 2026, Việt Nam đã chính thức tiệm cận và đứng trước "ngưỡng cửa thu nhập trung bình cao" với mức GNI bình quân đầu người vượt qua cột mốc phân loại của Ngân hàng Thế giới. Đây là một "điểm chạm" lịch sử đầy kiêu hãnh nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về "bẫy thu nhập trung bình" nếu không có sự đột phá về thể chế.
Bối cảnh này đặt ra yêu cầu cấp bách: Quốc hội khóa XVI không chỉ là cơ quan lập pháp đơn thuần, mà phải là "nhà kiến tạo" hệ thống quản trị hiện đại. Trong khi thế giới đang rung chuyển bởi các vòng xoáy địa chính trị và sự lên ngôi của kinh tế số, sự ổn định chính trị từ cuộc bầu cử này là minh chứng cho nội lực tự cường. Việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo lúc này chính là sự bảo chứng cho tính nhất quán để thực thi các cam kết chiến lược, điển hình là việc vận hành gói đầu tư công nghệ cao 37,2 tỷ USD từ các đối tác quốc tế.
Những điểm mới đột phá: Chuyên nghiệp hóa và "Số hóa" bộ máy lập pháp
Quốc hội khóa XVI đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy đại diện, tập trung vào tính chuyên nghiệp và sự thích ứng công nghệ:
Ưu tiên đại biểu chuyên trách và chuyên gia: Tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách dự kiến đạt mức cao nhất từ trước đến nay (ít nhất 40%). Sự xuất hiện của các ứng cử viên là chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và luật pháp quốc tế cho thấy bước đi chuẩn bị cho việc lập pháp trong kỷ nguyên số.
Cải cách quy trình hiệp thương: Việc ứng dụng nền tảng số trong tiếp xúc cử tri giúp quá trình lấy ý kiến trở nên minh bạch và thực chất hơn. Đây là kỳ bầu cử mà các ứng cử viên phải trình bày chương trình hành động gắn liền với các giải pháp giải quyết "điểm nghẽn" kinh tế thực địa.
Tinh gọn và hiệu quả: Quy trình bầu cử được tối ưu hóa bằng công nghệ, rút ngắn thời gian thực hiện nhưng vẫn đảm bảo tính dân chủ tuyệt đối, tập trung lựa chọn những người "nói được, làm được".
Vai trò của Quốc hội và HĐND: Cơ quan kiến tạo và giám sát tối cao
Trong kỷ nguyên vươn mình, vai trò của Quốc hội và HĐND được định vị lại theo hướng chủ động và quyết liệt:
Quốc hội – Nhạc trưởng lập pháp: Trọng trách của khóa XVI là ban hành các đạo luật đặc thù về năng lượng hạt nhân dân dụng, khung pháp lý cho thị trường carbon và quản trị AI. Quốc hội phải đóng vai trò dẫn dắt, tạo hành lang pháp lý thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm an ninh quốc gia.
HĐND – Cánh tay nối dài của hiệu quả: HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được trao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn trong việc quyết định các dự án đầu tư công. Vai trò trọng yếu của HĐND là giám sát thực thi, kiên quyết chống lãng phí, đảm bảo mọi nguồn lực xã hội đều được chuyển hóa thành giá trị phát triển thực chất.
Nhận thức và trách nhiệm của cử tri: Lựa chọn vì vận mệnh dân tộc
Lá phiếu của mỗi cử tri trong năm 2026 mang một sức nặng lịch sử. Đứng trước hòm phiếu, cử tri đang trực tiếp tham gia vào công cuộc quản trị quốc gia:
Nhận thức về giá trị lá phiếu: Mỗi cử tri cần hiểu rằng việc lựa chọn đúng người đại diện là đang đặt viên gạch xây dựng nền móng cho sự thịnh vượng của chính gia đình mình. Sự sáng suốt của cử tri là bộ lọc quan trọng nhất để ngăn chặn những cá nhân thiếu năng lực bước vào cơ quan quyền lực.
Trách nhiệm của "Thế hệ công dân số": Một bộ phận lớn cử tri trẻ đang trở thành lực lượng định hình xu hướng. Trách nhiệm của thế hệ này là sử dụng năng lực số để tìm hiểu kỹ chương trình hành động, phản biện các cam kết của ứng cử viên và lan tỏa tinh thần bầu cử tích cực trên không gian mạng.
Kỳ vọng và gửi gắm: Những đại diện "Tâm sáng, Tầm cao"
Nhân dân gửi gắm vào cơ quan quyền lực nhà nước khóa XVI những khát vọng cháy bỏng về một đất nước hùng cường:
Kỳ vọng vào sự quyết liệt: Cử tri mong muốn một Quốc hội không chỉ chất vấn để giải trình mà chất vấn để tìm ra giải pháp cuối cùng. Đại biểu phải là người dám đấu tranh cho lẽ phải và dám chịu trách nhiệm trước những quyết sách của mình.
Gửi gắm niềm tin vào sự liêm chính: Người dân mong đợi đại diện của mình luôn giữ vững phẩm chất đạo đức, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết. Mỗi quyết sách phải thấm đẫm hơi thở của nhân dân, giải quyết được những bức xúc về y tế, giáo dục và việc làm.
Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là một cuộc chuyển giao của tư duy và khát vọng. Khi mỗi cử tri cầm trên tay lá phiếu, đó là lúc họ đang đặt một dấu mốc cho tương lai của chính mình và của cả dân tộc. Với một bộ máy lãnh đạo được kiện toàn bởi trí tuệ và sự đồng lòng của toàn dân, Việt Nam hoàn toàn có quyền tự tin vượt qua "ngưỡng cửa" để vươn tới đỉnh cao mới.
Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam
In bài viết