Bình luận với tờ Arab News (arabnews.com), Giáo sư quan hệ quốc tế Yossi Mekelberg, nghiên cứu viên cộng tác của Chương trình MENA tại Viện Chatham House cho rằng, khi năm 2025 khép lại, nhân loại đứng trước những câu hỏi lớn về tương lai gần và xa. Cuối năm 2025 chứng kiến hai diễn biến tích cực là thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza và kế hoạch mới nhằm chấm dứt chiến sự ở Ukraine, được thảo luận trong cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky. Tuy nhiên, những tiến triển này mới chỉ ở giai đoạn đầu và triển vọng vẫn đầy bất định.
Mong manh thỏa thuận ngừng bắn Gaza
Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza đã dẫn đến việc giảm đáng kể mức độ bạo lực, trao đổi con tin bị Hamas bắt giữ lấy các tù nhân và người bị giam giữ Palestine, cũng như cải thiện điều kiện nhân đạo ở Dải Gaza, tình hình vẫn bất ổn.
Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào tháng 10/2025, hơn 400 người Palestine đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel, ngoài ra còn có nhiều binh sĩ Israel thiệt mạng. Hàng loạt vụ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn được báo cáo, làm dấy lên những nghi ngờ về việc liệu cuộc chiến này đã thực sự kết thúc hay chưa và liệu có con đường nào để tiến tới giai đoạn hai của kế hoạch hoà bình hay không. Hiện tại, bất kỳ tiến triển nào hướng tới giải pháp hai nhà nước giữa Israel và Palestine vẫn còn khó đạt được.
Ukraine: Con đường hòa bình còn chông gai
Việc Mỹ thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine có đủ để đưa hai bên đến thống nhất về con đường chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 năm hay không cũng là một câu hỏi lớn. Các nỗ lực ngoại giao vẫn tiếp tục, đặc biệt từ phía Mỹ và Ukraine, dẫn đến kỳ vọng có thể mang lại cho Kiev sự đảm bảo về an ninh và tái thiết.
Tuy nhiên, việc Nga tiếp tục ném bom dữ dội các thành phố của Ukraine cho thấy rằng việc đạt được một thỏa thuận lâu dài về biên giới cuối cùng giữa Ukraine và Nga và đảm bảo nền độc lập lâu dài của Ukraine có thể là điều quá khó khăn.
Theo Giáo sư Mekelberg, việc tập trung vào hai cuộc xung đột lớn trên khiến thế giới có nguy cơ bỏ qua thực tế rằng nhiều nơi khác đang trở nên hỗn loạn và bạo lực hơn. Số lượng các cuộc xung đột vũ trang hiện đang ở mức cao nhất kể từ cuối năm 1945, mà không có cơ quan hay cơ chế quốc tế nào để ngăn chặn hoặc chấm dứt những xung đột này.
Việc 2 trong số 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc trực tiếp tham gia vào các cuộc xung đột - Nga ở Ukraine và Mỹ ở Tây bán cầu - là một dấu hiệu cảnh báo. Sự suy giảm an ninh toàn cầu vào năm 2025 là triệu chứng của sự thay đổi thái độ đối với bản chất của các tương tác trong quan hệ quốc tế. Sự sụp đổ của chủ nghĩa đa phương đang dần hạn chế những thành tựu của 80 năm qua, khi quan điểm rằng chính trị quốc tế nên dựa trên hợp tác thay vì xung đột đang bị lung lay.
AI và biến đổi khí hậu: Hai thách thức lớn
Hai vấn đề then chốt sẽ tiếp tục thách thức và định hình tương lai là sự thâm nhập của trí tuệ nhân tạo (AI) vào cuộc sống và cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Năm 2026 có thể chứng kiến sự thâm nhập mạnh mẽ của AI vào hầu hết mọi lĩnh vực trong cuộc sống. Liệu năm 2026 có phải là năm mà AI trở thành một động lực chuyển đổi, cách mạng hóa cuộc sống, đảm nhận nhiều nhiệm vụ từ đơn giản đến phức tạp và quan trọng nhất là độc lập với con người? Điều còn thiếu là một cuộc thảo luận xã hội nghiêm túc về việc sử dụng AI ngày càng tăng trong nhiều khía cạnh của cuộc sống - từ giáo dục đến y tế, an ninh, sản xuất và thương mại - sẽ thay đổi cuộc sống như thế nào.
Về biến đổi khí hậu, theo dự báo mới nhất của Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office), nhiệt độ trung bình toàn cầu năm 2026 nhiều khả năng sẽ cao hơn trên 1,4°C so với giai đoạn tiền công nghiệp (1850-1900). Dù thấp hơn mức kỷ lục 1,55°C ghi nhận vào năm 2024, năm 2026 vẫn được xếp vào nhóm 4 năm nóng nhất kể từ khi có số liệu đo đạc hiện đại vào năm 1850
Biến đổi khí hậu là yếu tố làm gia tăng rủi ro, khiến các mối đe dọa như mất an ninh lương thực, khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, hạn hán và cháy rừng, di cư dân số quy mô lớn và thậm chí cả chiến tranh trở nên dễ xảy ra và nghiêm trọng hơn.
Giáo sư Mekelberg kết luận, năm 2025 là một năm chuyển tiếp, phần lớn tập trung vào Mỹ và việc thế giới đánh giá cũng như thích ứng với chính quyền Trump 2.0 liên quan đến các vấn đề toàn cầu. Năm 2026, cộng đồng quốc tế cần tìm ra nguồn lực và quyết tâm để ứng phó với cả những nguồn cơn gây bất ổn cũ và mới. Vấn đề càng trở nên nguy hiểm hơn vì nguồn gốc của chúng mang tính toàn cầu, trong khi các quốc gia ngày càng hành động thông qua lăng kính hẹp của lợi ích quốc gia riêng. Nếu không giải quyết được mâu thuẫn này, thế giới sẽ trở nên bất ổn và chia rẽ hơn.
Công Thuận/ Báo Tin tức và Dân tộ
In bài viết