Thưa PGS.TS Trần Lê Hưng, Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước đang vươn mình mạnh mẽ bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Anh nhìn nhận Đại hội lần này có ý nghĩa như thế nào đối với khát vọng hùng cường của dân tộc ?
Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XIV diễn ra vào thời điểm chúng ta tổng kết 40 năm Đổi mới lần đầu tiên và trong 40 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, toàn dân ta đoàn kết và đạt được rất nhiều thành tựu về mọi mặt, đưa đất nước phát triển vượt bậc, nhanh chóng, thần tốc. Trong giai đoạn hiện nay, khi thế giới đang có những biến động nhanh, khó lường, cũng đặt ra không ít thách thức, đòi hỏi chúng ta cần thay đổi, mạnh mẽ hơn nữa để phát triển như kỳ vọng.
Do đó, Đại hội lần này được xem như dấu mốc của “công cuộc Đổi mới lần thứ hai” của Đảng ta với khát vọng đưa đất nước ta phát triển bằng khoa học công nghệ. Thực tế đã chứng minh là Đảng ta đã định hướng và chuẩn bị từ những năm trước như sự ra đời của Nghị quyết số 57-NQ/TW, hay các bước đi lớn như sắp xếp lại giang sơn, đưa vào vận hành chính quyền địa phương hai cấp… Chiến lược của Đảng ta nhận được sự đồng thuận của đông đảo người dân Việt Nam, tạo sự hứng khởi, toàn dân đồng lòng, đoàn kết, tin vào sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng vì chúng ta đều hiểu rằng: Đảng ta là Đảng của dân, do dân và vì dân.
Có thể nói, khi ý Đảng và lòng dân hòa quyện thì khát vọng hùng cường của dân tộc sẽ trở thành hiện thực, bởi chúng ta cùng nhau ra sức thi đua hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ, chỉ tiêu được đề ra, đặc biệt là hai mục tiêu trăm năm, trong đó lễ kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng đang tới gần.
Đại hội lần này tiếp tục nhấn mạnh xây dựng đội ngũ trí thức và nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo anh, công tác phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo nhân tài trẻ cần có những đột phá gì để hình thành lực lượng kế cận đủ tầm gánh vác tương lai đất nước?
Con người là chủ thể cho sự phát triển, do đó việc xây dựng đội ngũ trí thức và nguồn nhân lực cao là tối quan trọng. Trong giai đoạn tới, chúng ta cần thúc đẩy công tác phát hiện tài năng trẻ, không chỉ ở trong nước mà còn chú ý tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài bởi đây là nguồn nội lực, sức mạnh nội sinh của dân tộc.
Sau đó, việc bồi dưỡng và đào tạo nhân tài là yếu tố tiên quyết để chúng ta có đội ngũ “vừa hồng, vừa chuyên”, đủ sức gánh vác trọng trách đất nước, đưa đất nước phát triển, hội nhập với thế giới nhưng vẫn phải phù hợp với truyền thống, phong tục, tập quán Việt Nam. Việc phát hiện tài năng trẻ có thể thông qua các cuộc thi, giải thưởng về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa với các lĩnh vực được thay đổi theo hàng năm, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước. Những cuộc thi này sẽ góp phần phát hiện, vinh danh và thu hút các nhân tài thuộc lĩnh vực ưu tiên.
Công tác về người Việt Nam ở nước ngoài đã làm rất tốt trong những năm qua và là cầu nối cho nhiều trí thức Việt Nam cống hiến vào các vấn đề lớn của đất nước. Tuy nhiên để thực sự đi vào hiệu quả, chất lượng hơn nữa, thì chúng ta gặp không ít những khó khăn và cần có một sân chơi, một tổ chức và bài toán cụ thể, tránh đi vào việc hô hào theo phong trào.
Những chính sách đặc thù về thu hút 100 chuyên gia đầu ngành các lĩnh vực được ưu tiên đã tạo cú hích cũng như sự hứng khởi, và cũng cần xem xét để nhân rộng mô hình bởi chúng ta cũng cần phát triển ở các lĩnh vực khác. Bên cạnh đó cũng cần có chính sách rõ ràng để giữ chân nhân tài và mở cửa cho bè bạn quốc tế, những người yêu Việt Nam, đến sinh sống và làm việc ở đất nước ta, bởi mỗi quốc gia sẽ có những văn hóa công sở, quy định, thủ tục hành chính, cơ chế hoạt động khác nhau.
Vì vậy, tôi cho rằng cần xây dựng chính sách, chương trình và cơ hội nghề nghiệp đủ hấp dẫn để thu hút, trọng dụng và gìn giữ nhân tài, tránh tình trạng “chảy máu chất xám”, đặc biệt đối với lực lượng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài. Chính sách này nên hướng đến các lĩnh vực ưu tiên hiện nay như đường sắt cao tốc, điện hạt nhân, AI, bán dẫn hay 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược giai đoạn 2025 - 2030. Đây là cơ sở quan trọng để gắn kết chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao với mục tiêu tự chủ và phát triển các công nghệ chiến lược quốc gia.
Hiện nay, cộng đồng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh. Theo anh, Việt Nam cần một cơ chế, chính sách quản lý và kết nối như thế nào để thu hút, phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực trí tuệ đặc biệt quan trọng này cho phát triển đất nước?
Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện nay có khoảng 6 triệu người, là cộng đồng không thể tách rời khỏi Việt Nam. Thực tế chứng minh rằng cộng đồng Việt Nam ở nước ngoài đã, đang và sẽ luôn tin vào sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng và có những đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của đất nước.
Trong cộng đồng hiện nay, có rất nhiều cá nhân đã phát triển và có tiếng nói, sự ảnh hưởng trong công việc, chuyên ngành của mình và hoàn toàn có thể có những đóng góp, sáng kiến, kiến nghị, khuyến nghị đến sự phát triển đất nước. Để phát huy hiệu quả hơn nguồn lực, trí tuệ đặc biệt quan trọng này thì chúng ta cần giữ sợi dây kết nối chặt chẽ, tạo ra cơ chế đặc biệt để thu hút với những vấn đề cụ thể của đất nước và lắng nghe những ý kiến phản biện mang tính xây dựng của các chuyên gia.
Một số bộ phận không nhỏ cũng mong muốn được về nước tiếp tục công tác thì chúng ta cũng cần có môi trường làm việc tốt, rõ ràng, cạnh tranh lành mạnh. Những băn khoăn hiện nay của các trí thức khi về nước không chỉ ở đãi ngộ tài chính mà còn ở khả năng hòa nhập, do đó cần bồi dưỡng cho họ những kỹ năng mềm qua những khóa học về “lý luận chính trị”, “quản lý nhà nước”… để họ dễ bắt kịp với cách làm việc trong nước, bởi mỗi quốc gia cũng sẽ có những văn hóa công sở khác nhau.
Bên cạnh đó, lực lượng thanh niên ở nước ngoài hiện nay cũng đang lớn mạnh với những thế hệ sinh ra tại nước sở tại. Chúng ta cần có những chính sách để nuôi dưỡng tình yêu đất nước, văn hóa, con người, tiếng nói Việt Nam để lực lượng này hiểu và tạo cho họ khát vọng dựng xây, bảo vệ Tổ quốc. Bởi đây không chỉ là những “chiến binh” đầu tiên giúp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đập phá những luận điệu xuyên tạc, bảo vệ an ninh đất nước từ xa, từ sớm, mà còn là những đại sứ văn hóa, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, là cầu nối quan trọng giữa Việt Nam với thế giới…
Từ góc nhìn của một nhà khoa học đang công tác tại châu Âu, anh kỳ vọng điều gì từ Đại hội XIV, nhất là các định hướng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn tới, thưa anh?
Có thể nói định hướng đưa đất nước ta phát triển bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là kim chỉ nam cho mọi hành động của người dân và là xu thế, hướng đi hiện đại, phù hợp với sự phát triển của đất nước. Phát triển đất nước qua thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ là sự phát triển mang tính bền vững, lâu dài. Cùng với đó, đổi mới sáng tạo là chìa khóa, động lực để người dân cùng ra sức thi đua, cải thiện năng suất lao động, nâng cao đời sống cá nhân.
Những sản phẩm được khoa học công nghệ phát triển sẽ phục vụ trực tiếp đời sống nhân dân và một khi hoàn thiện thì đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Điều này góp phần đưa nước ta hội nhập quốc tế sâu, rộng hơn khi ngoại giao tri thức là một trong những ngoại giao đang được các quốc gia trên thế giới coi trọng.
Việc chủ động phát triển, ngoại giao cũng phù hợp với Nghị quyết số 59-NQ/TW về đột phá trong tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước, chủ động ngoại giao và ngoại giao đa phương. Chúng ta chủ động đưa Việt Nam ra với thế giới và mời bè bạn quốc tế đến với Việt Nam. Hơn nữa, việc chúng ta tham gia giải quyết các vấn đề quốc tế hiện nay bằng khoa học công nghệ như ứng phó chống biến đổi khí hậu … cũng là cách chúng ta chủ động hội nhập, nâng cao tiếng nói người Việt Nam và tạo ấn tượng mạnh với bè bạn quốc tế, thể hiện vai trò sứ mệnh và trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề toàn cầu.
Đại hội XIV đã có nhiều thay đổi, ứng dụng khoa học công nghệ vào họp cũng góp phần tiết kiệm, bảo vệ môi trường… Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi số là quyết định sống còn của mọi quốc gia, bởi dữ liệu được coi như “tài nguyên số”, tạo ra các lợi ích, tiện ích và cần phải quản lý, sử dụng chặt chẽ, rõ ràng. Chuyển đổi số hiện nay là công cụ để hiện thực hóa mọi giấc mơ không chỉ với trí tuệ nhân tạo, mà còn ứng dụng bản sao số trong mọi ngành, nghề nghiên cứu; góp phần giảm sức lao động, chi phí và tăng năng suất lao động. Những định hướng của Đảng ta trong Đại hội XIV đã nhấn mạnh về “khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, do đó, giấc mơ, khát vọng về một Việt Nam hùng cường sẽ trở nên rõ rệt, thực tế, trở thành động lực để thi đua, phấn đấu, lập công dâng Đảng.
Trân trọng cảm ơn PGS.TS Trần Lê Hưng!
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, có ý nghĩa định hướng chiến lược đối với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Các thông tin chính thống, đầy đủ và cập nhật về Đại hội được đăng tải tại trang thông tin điện tử Đại hội Đảng: https://daihoidang.vn
Hồng Phượng/Báo Tin tức và Dân tộc (thực hiện)
In bài viết