Sở Quy hoạch và Kiến trúc Hà Nội vừa báo cáo về quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Phạm vi lập quy hoạch là toàn bộ địa giới hành chính của Thủ đô (126 xã, phường, với quy mô diện tích đất tự nhiên hơn 3.359 km2.
Quy hoạch dự báo tầm nhìn sau năm 2065 giữ ổn định, khống chế quy mô dân số tối đa không quá 20 triệu người. Đến năm 2065, quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 95.000 USD. Hà Nội sẽ là thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao nhất thế giới.
Giải pháp đầu tiên mang tính nền tảng là phát triển liên kết vùng theo mô hình “Hạt nhân – Vệ tinh”. Trong đó, Hà Nội đóng vai trò trung tâm lan tỏa, kết nối chặt chẽ với các tỉnh trong Vùng Thủ đô và Đồng bằng sông Hồng thông qua hệ thống hạ tầng hiện đại như các tuyến Vành đai 4, 5, trục cao tốc và đặc biệt là mạng lưới đường sắt liên vùng.
Đột phá thứ hai tập trung vào phát triển giao thông công cộng, lấy đường sắt đô thị làm “xương sống”, gắn với mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông). Hệ thống này không chỉ giải quyết ùn tắc, mà còn tái cấu trúc không gian đô thị, tạo nguồn lực tài chính từ đất đai để tái đầu tư.
Thứ ba là thiết lập các cực tăng trưởng với cơ chế đặc thù, như đô thị sân bay phía Bắc (Đông Anh – Sóc Sơn) hay đô thị khoa học công nghệ tại Hòa Lạc. Những “đầu tàu” này sẽ góp phần giãn dân nội đô, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là chuyển đổi mô hình phát triển sang đô thị thông minh – xanh – bền vững. Việc ứng dụng công nghệ “bản sao số” và trí tuệ nhân tạo giúp nâng cao hiệu quả quản trị, dự báo và điều hành đô thị theo thời gian thực.
Cùng với đó là chiến lược phát triển không gian xanh với định hướng “Rừng trong thành phố – Thành phố trong rừng”, mở rộng hành lang sinh thái, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Đây không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là yếu tố cốt lõi nâng cao chất lượng sống.
Quy hoạch cũng đặt ra đột phá về tái thiết đô thị toàn diện, nhưng có chọn lọc. Các khu vực trung tâm như phố cổ, khu phố Pháp, chung cư cũ sẽ được cải tạo theo hướng bảo tồn giá trị lịch sử, đồng thời nâng cấp hạ tầng và điều kiện sống. Các vành đai đô thị được tái cấu trúc, nhằm tạo thêm quỹ đất cho không gian công cộng và hạ tầng kỹ thuật.
Một hướng đi mới là khai thác không gian đa tầng – đa lớp. Không gian ngầm sẽ được phát triển mạnh với bãi đỗ xe, hệ thống thoát nước, hạ tầng kỹ thuật; trong khi không gian trên cao mở ra “kinh tế tầm thấp” với các loại hình giao thông mới như drone hay taxi bay.
Đặc biệt, Sông Hồng được xác định là trục phát triển chiến lược, đóng vai trò không gian sinh thái, văn hóa và kinh tế trung tâm. Việc hình thành “Con đường di sản” cùng hệ thống công viên ven sông sẽ tạo nên biểu tượng phát triển mới của Thủ đô.
Phát triển bền vững và tạo dư địa dài hạn
Một nhóm giải pháp quan trọng khác là phát triển hạ tầng chiến lược, trong đó có định hướng xây dựng sân bay thứ hai phía Nam theo mô hình đô thị sân bay, hình thành trung tâm logistics và vận tải đa phương thức, tăng cường kết nối quốc tế.
Song song là các giải pháp đột phá về môi trường, tập trung xử lý triệt để ô nhiễm, “hồi sinh” các dòng sông như sông Tô Lịch, sông Nhuệ, sông Đáy; chuyển đổi giao thông công cộng sang năng lượng sạch; phát triển kinh tế tuần hoàn, hướng tới mục tiêu không còn rác thải chôn lấp.
Quy hoạch cũng lần đầu xác định rõ các quỹ đất dự trữ chiến lược, được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm đảm bảo dư địa phát triển dài hạn cho các công trình trọng điểm và mô hình kinh tế mới.
Cuối cùng, giải pháp tổ chức thực hiện được thiết kế đồng bộ với cơ chế tài chính và chính sách đặc thù. Việc khai thác giá trị gia tăng từ đất đai, xã hội hóa đầu tư, cùng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sẽ tạo nguồn lực mạnh mẽ để hiện thực hóa quy hoạch.
Với các nhóm giải pháp đột phá không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề cấp bách như ùn tắc, ô nhiễm hay quá tải hạ tầng, mà còn mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho Hà Nội – nơi đô thị trở thành hệ sinh thái sống, sáng tạo và bền vững.
Quang Phong/Báo Tin tức và Dân tộc
In bài viết