HÀ NỘI: TỌA ĐÀM “CHUYỂN ĐỘNG MỚI CỦA THẾ GIỚI TRONG 6 THÁNG ĐẦU NĂM 2026”

Cục diện thế giới bước vào giai đoạn hỗn loạn và sự sụp đổ của trật tự cũ

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Chủ tịch Hội đồng Trần Đắc Lợi nhấn mạnh tính cấp thiết của việc đánh giá các chuyển động vĩ mô trong nửa đầu năm 2026. Đây là cơ sở cốt lõi để nhận diện cơ hội, thách thức, từ đó tham mưu chiến lược cho công tác đối ngoại và đối ngoại nhân dân của Việt Nam một cách chủ động, tự cường.

Tại Tọa đàm, Ông Vũ Duy Thành — Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách đối ngoại (Bộ Ngoại giao) đã trình bày báo cáo chuyên sâu với những nhận định sắc bén về quan hệ giữa các nước lớn (Mỹ, Trung, Nga). Ông Thành phân tích, trật tự thế giới cũ đang chuyển động mạnh mẽ sang một mô hình mới trong trạng thái đầy bất ổn và hỗn loạn. Sự gia tăng các hành động đơn phương của các cường quốc, bất chấp các luật lệ quốc tế, là minh chứng rõ nét cho thấy trật tự thế giới tồn tại suốt 80 năm qua đã đi vào hồi kết. Một cấu trúc mới cần phải được hình thành bởi đây là xu thế tất yếu, không thể đảo ngược.

Đáng chú ý, bài tham luận chỉ rõ bước chuyển dịch tư duy của Washington: Mỹ từ vị trí quốc gia bảo trợ cho hệ thống luật lệ và trật tự cũ, thì nay — đặc biệt dưới thời của Tổng thống Donald Trump — lại trở thành nước thách thức và là quốc gia phá vỡ mạnh mẽ nhất trật tự đó nhằm định hình lại một cuộc chơi mới có lợi hơn cho mình.

Trước làn sóng chính trị cường quyền và xu hướng tập hợp lực lượng gay gắt của các siêu cường, một cục diện mới đang hình thành khi các quốc gia tầm trung có xu hướng xích lại gần nhau để tìm kiếm giải pháp tự vệ. Đối với Việt Nam, quá trình chuyển giao và thay thế giữa hai trật tự cũ - mới này đang tạo ra những hệ lụy và tác động vô cùng lớn, đặt ra yêu cầu sống còn về việc phải giữ vững quyền tự chủ chiến lược trong mọi tình huống.

Phân tích sâu bước chuyển quan hệ giữa các siêu cường

Tiếp nối mạch tư duy vĩ mô, Đại sứ Nguyễn Đăng Quang — Ủy viên Ban Thường vụ Hội đồng đã mang đến diễn đàn bài tham luận đi sâu vào thực địa với nhan đề: "Bước chuyển quan hệ Trung - Mỹ và Trung - Triều".

Bản phân tích bóc tách các toan tính chiến lược hậu trường, những thỏa thuận ngầm và ranh giới đỏ cốt lõi của các siêu cường trong việc tái phân định tầm ảnh hưởng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Nhận định này bổ trợ trực tiếp cho bài toán ứng phó của Việt Nam trước các áp lực địa chính trị từ bên ngoài.

Thảo luận mở và định hình chiếc neo giải pháp

Dưới sự điều phối của Phó Chủ tịch Thường trực Đoàn Xuân Hưng và Phó Chủ tịch Trần Đắc Lợi, phiên thảo luận đã diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến phản biện đa chiều, chất lượng cao từ các Ủy viên Ban Chấp hành và đại biểu tham dự. Các chuyên gia tập trung thảo luận sâu về giải pháp cụ thể để Việt Nam bảo đảm thế tự chủ chiến lược, tính linh hoạt của ngoại giao nước nhà trước các cú sốc đột xuất, đồng thời phát huy tối đa "sức mạnh mềm" của kênh đối ngoại nhân dân để tự cường phát triển.

Định hình trật tự mới và sứ mệnh của đối ngoại nhân dân Việt Nam

Phát biểu kết luận và bế mạc Tọa đàm, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Đoàn Xuân Hưng đã có những đánh giá, tổng kết mang tầm khái quát chiến lược sâu sắc về các tầng nấc chuyển động của thế giới trong 6 tháng qua.

Phó Chủ tịch Thường trực chỉ rõ: Cục diện quốc tế hiện nay là sự tiếp diễn xu hướng của thời gian trước, thế giới mang tính bất ổn sâu sắc và chưa định hình rõ nét một trật tự mới sẽ như thế nào, nhưng chắc chắn trật tự cũ không còn tồn tại như trước đây. Dù luật pháp quốc tế chưa bị đổ vỡ hoàn toàn và các nước vẫn phải dựa vào, song tính hiệu lực của nó đang bị suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt khi các quốc gia đầu sỏ không còn ủng hộ.

Phân tích sâu về nội hàm chuyển động của các nước lớn, Phó Chủ tịch Thường trực nhận định:

• Về phía Mỹ: Dù đang nỗ lực theo đuổi phong trào "MAGA" để đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại, Mỹ đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, tổn thất và chi phí khổng lồ cho các cuộc chiến tranh, kéo theo sự phức tạp trong nội bộ và khó khăn về kinh tế. Tuy nhiên, đây là một phong trào lớn mang tính hệ thống chứ không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, Mỹ sẽ không dừng lại mà sẽ tiếp tục tính toán các bước đi mới.
• Về phía Nga: Quốc gia này đang phải gánh chịu chi phí rất lớn cho cuộc chiến và gặp nhiều thách thức trong nội bộ cũng như nền kinh tế. Dù vậy, Nga có những tính toán chiến lược riêng và không thể chấp nhận thất bại hay đầu hàng trước các điều kiện áp đặt từ bên ngoài. Do đó, cuộc chiến tại Ukraine sẽ còn kéo dài với nhiều yếu tố vận động phức tạp khi mà cả Mỹ, EU và Ukraine đều chưa dễ gì khuất phục được Nga. Trong bối cảnh đó, Liên minh Châu Âu (EU) đang xuất hiện những dấu hiệu rạn nứt, suy giảm kinh tế và bắt đầu phải tính đến câu chuyện đối thoại với Nga để tháo gỡ bế tắc.
• Về phía Trung Quốc: Trong bàn cờ quan hệ giữa các nước lớn, Trung Quốc có lẽ là quốc gia ít chịu thiệt hại và được hưởng lợi nhiều nhất, buộc các bên còn lại phải có những lựa chọn và sự "lựa thế" nhất định khi ứng xử với Bắc Kinh.
• Tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương: Cục diện đang vận động rất phức tạp với những tính toán mới của chính quyền Mỹ, các bước đi của Nhật Bản, Hàn Quốc và vấn đề Đài Loan, tạo nên một khối liên kết đầy biến động.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Thường trực lưu ý, do thời gian qua có quá nhiều điểm nóng bùng phát, chúng ta đôi khi ít để mắt đến Biển Đông, nhưng thực tế nơi đây không hề yên ổn mà luôn tồn tại những "sóng ngầm" phức tạp, đòi hỏi phải theo dõi sát sao để bảo vệ tối đa lợi ích quốc gia. Trong tương lai gần, Hội đồng sẽ tổ chức thêm một cuộc họp hoặc hội thảo chuyên sâu để nhận diện rõ hơn tình hình Biển Đông và cách thức xử lý tiếp theo.

Trước một thế giới đầy bất ổn, Việt Nam đã xử lý đối ngoại rất tốt để đảm bảo hình ảnh, vị thế và tiềm lực đất nước, tạo niềm tin vững chắc khi bước vào giai đoạn phát triển mới. Dù vậy, mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của nước nhà đang đứng trước nhiều thách thức lớn từ môi trường quốc tế.

Từ thực tiễn đó, Phó Chủ tịch Thường trực Đoàn Xuân Hưng đặt ra yêu cầu cốt lõi đối với khối đối ngoại nhân dân: Trong điều kiện hiện nay, chúng ta cần phải lên tiếng như thế nào cho phù hợp trước các vấn đề quốc tế? Đặc biệt khi liên quan đến những bạn bè truyền thống bị tấn công, bị ảnh hưởng, đối ngoại nhân dân Việt Nam không thể im lặng mà phải lên tiếng một cách khéo léo, có sự xin ý kiến lãnh đạo cấp trên, nhằm thể hiện rõ bản lĩnh, tình cảm và nghĩa khí của con người Việt Nam — một dân tộc từng nhận được sự ủng hộ của toàn thế giới trong các cuộc chiến tranh giải phóng.

Phát biểu bế mạc Tọa đàm, Phó Chủ tịch Thường trực Đoàn Xuân Hưng trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp tâm huyết, sâu sắc của các đại biểu và chuyên gia tham dự. Phó Chủ tịch Thường trực bày tỏ niềm tin tưởng rằng, dù tình hình thế giới và khu vực còn nhiều biến động, với những bước đi đúng đắn, linh hoạt, Việt Nam sẽ tiếp tục xử lý hiệu quả các vấn đề đối ngoại, tận dụng tối đa các yếu tố thuận lợi để phục vụ đắc lực cho lợi ích quốc gia và sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam