MỸ KHÔNG KÍCH TÂM ĐIỂM HẠT NHÂN IRAN: CUỘC CHƠI LẬT BÀI NGỬA

Khói bốc lên sau cuộc không kích do Mỹ - Israel tiến hành nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 1/4/2026. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN phát

1. Đợt không kích thứ hai nhằm vào khu vực nhạy cảm: Đòn đánh hiểm ác đánh thẳng vào "tim mạch" hạt nhân và dầu mỏ

Việc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) mở đợt không kích bổ sung liên tiếp — một chiến dịch riêng biệt, có chủ đích rõ ràng chứ không phải là hành động trả đũa nhất thời — nhằm vào tỉnh Bushehr mang theo những tính toán chiến lược cực kỳ hiểm hóc:

• Răn đe cận kề "ranh giới đỏ" hạt nhân: Bushehr là nơi tọa lạc của nhà máy điện hạt nhân dân sự duy nhất đang hoạt động của Iran do Liên bang Nga xây dựng. Dù CENTCOM tuyên bố mục tiêu là làm suy giảm năng lực đe dọa hàng hải của Iran, việc chọn tọa độ tấn công ngay sát một cơ sở hạt nhân chiến lược là đòn cảnh cáo trực diện nhất gửi tới ban lãnh đạo Tehran. Mỹ muốn chứng minh rằng không có vùng an toàn nào tại Iran nằm ngoài tầm với của hỏa lực Mỹ, đồng thời trực tiếp gây sức ép lên các lợi ích chiến lược của Nga tại khu vực.
• Bóp nghẹt yết hầu kinh tế tại đảo Kharg: Tỉnh Bushehr nằm liền kề với đảo Kharg — đầu mối huyết mạch tập trung đến phần lớn sản lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Bằng cách dội bom vào khu vực này, Mỹ không chỉ vô hiệu hóa năng lực phòng thủ ven biển của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) mà còn tạo thế gọng kìm, sẵn sàng hiện thực hóa lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc khôi phục phong tỏa hải quân và chiếm đóng đảo Kharg.

2. Thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ và hiệu ứng lan rộng: Trò chơi lật bài ngửa của Tổng thống Donald Trump

Sự đổ vỡ nhanh chóng của Bản ghi nhớ Islamabad (MoU) ký hồi tháng 6/2026 phơi bày một thực tế: Cả hai bên đều sử dụng ngoại giao như một bước đệm tạm thời hơn là một giải pháp hòa bình lâu dài. Sự đổ vỡ này được thúc đẩy bởi các toan tính đa tầng:

• Mỹ chủ động rút "van" kinh tế trước khi khai hỏa: Nguyên nhân trực tiếp khiến thỏa thuận sụp đổ bắt nguồn từ việc Bộ Tài chính Mỹ ngày 7/7 đột ngột hủy bỏ cơ chế miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran. Đây là đòn tấn công kinh tế nhằm tước đi nguồn ngoại tệ tái thiết của Tehran. Tổng thống Trump đã tận dụng cái cớ Iran "vi phạm thỏa thuận hàng ngày" để lật bài ngửa, dùng áp lực kinh tế tối đa làm bệ phóng cho các hoạt động quân sự tiếp theo.
• Toan tính chính trị nội bộ của Washington: Đối mặt với những dự báo bất lợi trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, Tổng thống Trump đã chọn cách hành xử đặc trưng: Tạo ra một cuộc khủng hoảng đối ngoại lớn để tái định vị hình ảnh một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, quyết đoán trong mắt cử tri cốt lõi. Bằng cách giáng đòn "mạnh mẽ trong đêm" ngay trước thềm cuộc hội đàm với Tổng thống Ukraine Zelensky, ông Trump muốn gửi thông điệp đến toàn thế giới rằng Mỹ sẽ không nhượng bộ tại bất kỳ mặt trận nào, từ Đông Âu cho đến Trung Đông.
• Tuyên chiến với chiến thuật "du kích hàng hải" của Iran: Tuyên bố của CENTCOM khẳng định đòn đánh nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz sau các vụ tấn công của Iran vào tàu thương mại, Bahrain và Kuwait. Mỹ muốn bẻ gãy hoàn toàn chiến thuật dùng bất ổn hàng hải để tống tiền quốc tế của Iran, chấp nhận rủi ro đẩy giá dầuBrent vượt ngưỡng để giải quyết dứt điểm mối đe dọa từ IRGC.

3. Phản ứng từ thực địa và kịch bản "địa ngục" Trung Đông

Trước hành động tấn công dồn dập của Mỹ, giới chức quân sự Iran đang bị đẩy vào thế chân tường, buộc phải đưa ra những tuyên bố mang tính sinh tử:

• Tư thế kháng cự tuyệt vọng nhưng tàn khốc: Phát biểu của Chuẩn Đô đốc Habibollah Sayyari khẳng định sẽ biến đường bờ biển thành "địa ngục cho bất kỳ kẻ gây hấn nào" cho thấy Iran sẽ không đầu hàng. Dù chịu tổn thất lớn về biên chế hải quân với hơn 100 mục tiêu bị phá hủy, theo ghi nhận từ các đợt đụng độ trước đó, các đơn vị tên lửa bờ đối hải và lực lượng du kích của IRGC vẫn có thể tung ra các đòn đánh liều chết bằng máy bay không người lái (như việc bắn hạ MQ-9 của Mỹ) để kéo đối phương vào cuộc chiến tiêu hao.
• Triển vọng đàm phán bị đóng băng: Việc các cuộc tấn công diễn ra ngay khi các cuộc đàm phán kỹ thuật tại Doha đang tiếp diễn chứng tỏ khuôn khổ ngoại giao trung gian đã mất hiệu lực. Thế giới đang phải đối mặt với một chu kỳ xung đột kéo dài và khó đoán định nhất từ trước đến nay khi thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu lập tức chao đảo.

Cuộc không kích vào tỉnh Bushehr là minh chứng cho thấy học thuyết "áp lực tối đa" của chính quyền Donald Trump phiên bản 2026 đã chuyển từ răn đe kinh tế sang ép buộc bằng vũ lực tầm cao. Mỹ không còn muốn một thỏa thuận chia sẻ quyền lực tạm thời với Iran tại eo biển Hormuz. Toan tính của Washington là ép Tehran phải chọn lựa: Hoặc chấp nhận một thỏa thuận mới với những điều khoản ngặt nghèo hơn gấp bội (xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân và tên lửa), hoặc đối mặt với sự sụp đổ toàn diện về cả kinh tế lẫn chế độ dưới sức mạnh của hỏa lực Mỹ.

 NGUYỄN MẠNH HIỀN, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam

Tổng hợp phân tích dựa trên nguồn: https://baotintuc.vn/the-gioi/my-tan-cong-iran-sau-de-doa-cua-tong-thong-trump-nham-vao-tinh-dat-nha-may-dien-hat-nhan-20260709054722301.htm