KỊCH BẢN KHAI THÔNG EO BIỂN HORMUZ: "CÚ SỐC CUNG" VÀ CỤC DIỆN MỚI CỦA THỊ TRƯỜNG NĂNG LƯỢNG TOÀN CẦU

1. "Hiệu ứng lò xo" từ 10.000 giếng dầu chờ kích hoạt

Việc đóng cửa hoặc gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz trong hơn 100 ngày qua đã buộc các cường quốc dầu mỏ Trung Đông (Saudi Arabia, Iraq, UAE, Iran, Kuwait, Qatar, Bahrain) phải thực hiện một chiến dịch cắt giảm sản lượng mang tính lịch sử. Theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổng sản lượng của khối này đã sụt giảm nghiêm trọng tới 45% (từ mức gần 32 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn khoảng 17,5 triệu thùng/ngày).

Tuy nhiên, giới phân tích chiến lược cần nhìn nhận rõ bản chất kỹ thuật của đợt "đóng băng" lần này:

• Hạ tầng nguyên vẹn: Khác với Chiến tranh vùng Vịnh (1991) hay cuộc khủng hoảng Venezuela (2002-2003), hệ thống giếng dầu, đường ống và cảng xuất khẩu tại Trung Đông không bị hủy hoại về mặt cơ học.

• Quy trình kỹ thuật chủ động: Các quốc gia vùng Vịnh đã chủ động giảm sản lượng theo quy trình kỹ thuật kiểm soát chặt chẽ, duy trì bảo dưỡng liên tục, luân phiên đóng - mở giếng để bảo toàn áp suất lòng mỏ.

Do đó, ngành dầu khí Trung Đông hiện không nằm ở trạng thái "đóng băng" mà đang ở trạng thái "chờ lệnh". Khi rào cản chính trị được tháo gỡ, một "chiến dịch khôi phục năng lượng lớn nhất lịch sử" sẽ được kích hoạt, tạo ra một Hiệu ứng lò xo (Spring Effect) bung tỏa nguồn cung ra thị trường với tốc độ chóng mặt.

2. Sự chia rẽ trong dự báo và Bài toán Hậu cần - Vận tải

Hiện tại, giới quan sát tài chính quốc tế đang chia làm hai trường phái rõ rệt khi dự báo về tốc độ phục hồi của dòng chảy dầu thô qua Hormuz:

Thực tế lịch sử chứng minh năng lực thích ứng của ngành vận tải biển quốc tế trước các cú sốc địa-chính trị luôn rất cao. Các doanh nghiệp vận tải dầu khí lớn đã chấp nhận rủi ro, neo giữ tàu ở trạng thái sẵn sàng thay vì chuyển tuyến. Khâu hậu cần đã đi trước một bước, đồng nghĩa với việc bài toán vận tải sẽ được giải quyết nhanh hơn rất nhiều so với các kịch bản lý thuyết của giới tài chính.

3. Tái lập cán cân cung - cầu: Giá dầu sẽ dịch chuyển về đâu?

Sự trở lại của nguồn cung từ eo biển Hormuz diễn ra trong một bối cảnh thị trường rất đặc biệt của năm 2026: Nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu đang có xu hướng suy yếu do hệ quả của giai đoạn giá năng lượng neo cao trước đó, kết hợp với sự bùng nổ nguồn cung ngoài OPEC+ (Mỹ, Brazil, Canada).

Khi Hormuz mở cửa, áp lực giảm giá (Bearish) lên thị trường sẽ là điều tất yếu do xuất hiện tâm lý e ngại dư thừa nguồn cung. Tuy nhiên, thị trường sẽ sớm đạt được trạng thái Tái cân bằng (Rebalancing) nhờ vào hai cơ chế điều tiết:

• Dư địa tự nguyện của OPEC+: Trước xung đột, các nước vùng Vịnh (đặc biệt là Saudi Arabia) vốn đã chủ động khai thác dưới năng lực thực tế để giữ giá (Saudi Arabia chỉ khai thác 10,4 triệu thùng/ngày dù năng lực đạt 12,5 triệu thùng). Do đó, khi quay lại thị trường, họ không nhất thiết phải bơm tối đa công suất ngay lập tức.

• Giải tỏa tâm lý rủi ro địa-chính trị: Giá dầu sẽ rũ bỏ được phần "phụ phí rủi ro" (risk premium) do chiến sự gây ra, quay trở lại phản ánh đúng các yếu tố cơ bản của nền kinh tế toàn cầu.

Kết luận

Khai thông eo biển Hormuz là chiếc chìa khóa vàng để hạ nhiệt cơn sốt năng lượng toàn cầu. Đối với các nhà hoạch định chiến lược và các quốc gia nhập khẩu ròng dầu khí như Việt Nam, kịch bản này sẽ mang lại những tín hiệu tích cực trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định chi phí đầu vào của nền kinh tế và giảm áp lực lên cán cân vĩ mô.

Tuy nhiên, tốc độ phục hồi nguồn cung nhanh hơn dự kiến của vùng Vịnh chính là biến số lớn nhất mà các doanh nghiệp và nhà đầu tư năng lượng cần phải chuẩn bị kịch bản ứng phó ngay từ thời điểm này.

Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH hành Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam

(Bài viết phân tích dựa trên tư liệu của hãng tin CNA và Thông tấn xã Việt Nam TTXVN)

Nguồn tư liệu gốc: [Hải Vân (TTXVN)] (https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/dieu-gi-se-xay-ra-voi-thi-truong-dau-mo-khi-eo-bien-hormuz-mo-lai-20260609184934453.htm)