Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại cuộc gặp ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 20/5/2026. Ảnh: AA/TTXVN
1. Cảnh báo về "Luật rừng" và Sự thất bại của tư duy thuộc địa
Điểm nhấn quan trọng nhất trong Tuyên bố chung ngày 20/05 chính là sự đồng lòng của hai siêu cường hạt nhân trong việc phê phán nỗ lực chi phối toàn cầu của một số quốc gia. Nga và Trung Quốc nhấn mạnh rằng tư duy đơn phương, áp đặt lợi ích của mình lên các quốc gia khác theo lối mòn của thời kỳ thuộc địa đã chính thức thất bại.
Hai nhà lãnh đạo đưa ra cảnh báo nghiêm trọng: Thế giới đang đối mặt với rủi ro bị chia rẽ và quay trở lại với "luật rừng" – nơi kẻ mạnh mặc định có quyền áp đặt luật lệ và hạn chế sự phát triển có chủ quyền của các nước khác. Việc gia hạn Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác Trung - Nga chính là câu trả lời mang tính thời đại, khẳng định một hình mẫu quan hệ quốc tế mới dựa trên lòng tin chiến lược sâu sắc và sự công bằng, thay vì những liên minh quân sự đối đầu cứng nhắc.
2. Phá bỏ gông cùm tài chính: Sự lên ngôi của nội tệ
Hiện thực hóa tầm nhìn đa cực, kết quả hội đàm xác nhận một bước tiến khổng lồ: Hơn 90% các giao dịch thương mại song phương hiện đã được thực hiện bằng đồng Rúp và Nhân dân tệ. Đây không còn là một thử nghiệm ngoại giao mà đã trở thành một "hệ thống tài chính song song" vững chắc, miễn nhiễm hoàn toàn với hệ thống SWIFT.
Sự phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn như BRICS và SCO cho thấy Nga và Trung Quốc đang cùng nhau xây dựng một nền tảng quản trị toàn cầu mới, giúp các quốc gia đang phát triển thoát khỏi sự kìm kẹp của "vũ khí tài chính" USD và bảo vệ quyền tự chủ kinh tế trong một thế giới đầy biến động.
3. Siêu dự án năng lượng và Chiều sâu của "Ngoại giao trà đạo"
Bên cạnh các nội dung chính trị vĩ mô, việc nối lại hình thức "ngoại giao trà đạo" thân mật giữa hai nhà lãnh đạo tại Bắc Kinh là minh chứng cho sự tin cậy chính trị ở mức độ "chưa từng có". Trong bầu không khí tin cậy tuyệt đối đó, các quyết sách về dự án Power of Siberia 2 (PS2) đã được đẩy mạnh với tầm nhìn dài hạn.
Dự án này không chỉ đơn thuần là mua bán khí đốt, mà là mạch máu năng lượng của lục địa Á - Âu. Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng tại các tuyến hàng hải truyền thống, liên minh năng lượng Nga - Trung tạo ra một "hầm trú ẩn an toàn" trên đất liền, đảm bảo cho sự phục hưng của mỗi nước và góp phần ổn định bản đồ dòng chảy tài nguyên toàn cầu.
4. Tầm nhìn kỷ nguyên mới: Khi khu vực và thế giới tái định hình vị thế
Thành công của Thượng đỉnh tháng 5/2026 không chỉ là câu chuyện riêng của hai siêu cường, mà là tín hiệu dự báo cho một cuộc đại dịch chuyển trên toàn cầu. Việc Nga và Trung Quốc khẳng định vai trò là những nhân tố ổn định quốc tế đã đặt các khu vực, đặc biệt là Đông Nam Á, trước một bối cảnh địa chính trị hoàn toàn mới:
Sự lên ngôi của các cực quyền lực thực dụng: Thế giới đang chuyển dịch từ các liên minh ý thức hệ sang các mối quan hệ đối tác dựa trên lợi ích cốt lõi và sự tôn trọng chủ quyền. Đối với các quốc gia đang phát triển, đây là cơ hội để bứt phá khỏi các áp lực đơn phương, đòi hỏi năng lực duy trì sự tự chủ chiến lược cao độ.
Bản lĩnh của những quốc gia "trung tâm": Trong bức tranh đa cực đó, những quốc gia có vị trí địa - chính trị quan trọng tại khu vực, trong đó có Việt Nam, đang đứng trước yêu cầu phải nâng tầm tư duy đối tác lên mức độ linh hoạt và thực chất hơn. Việc kiên định con đường độc lập, tự chủ – tương đồng với tinh thần "Ngoại giao cây tre" – là lựa chọn tối ưu để vừa giữ vững chủ quyền, vừa đóng góp vào một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng, lý hơn.
Tư duy dĩ bất biến, ứng vạn biến: Bài học từ sự phối hợp Nga - Trung cho thấy: Để không bị cuốn vào dòng xoáy cạnh tranh quyền lực, các quốc gia cần tăng cường nội lực tự cường, đa dạng hóa các mối quan hệ quốc tế trên nền tảng thượng tôn pháp luật và hài hòa lợi ích dân tộc với xu thế phát triển của thời đại.
Thượng đỉnh Nga - Trung 2026 là lời khẳng định về một thế giới đa cực đã hình thành thực chất. Khi ánh sáng của lòng tin chiến lược thay thế cho bóng tối của "luật rừng", các quốc gia yêu chuộng hòa bình hoàn toàn có đủ bản lĩnh để vươn mình. Với Việt Nam, việc thấu hiểu và vận dụng nhạy bén những chuyển động vĩ mô này chính là chìa khóa để dân tộc ta vững vàng khẳng định vị thế trong một trật tự thế giới đang định hình lại.
Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển việt Nam
Nguồn tham khảo: Tổng hợp và phân tích dựa trên dữ liệu từ Báo Tin tức, Báo Dân tộc & Phát triển. Các bản tin thời sự quốc tế, báo cáo từ phóng viên thường trú tại Bắc Kinh và Moskva.
In bài viết