TRUNG QUỐC TÁI ĐỊNH VỊ CHIẾN LƯỢC: LẤY "AI+" VÀ CHUYỂN ĐỔI XANH LÀM ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN MỚI
Trong bối cảnh trật tự kinh tế thế giới biến động và làn sóng chống toàn cầu hóa gia tăng, Trung Quốc đang chủ động điều chỉnh chiến lược phát triển dài hạn để thích nghi với tình hình mới. Bằng việc đẩy mạnh mô hình "AI+" và cam kết chuyển đổi xanh, Bắc Kinh kỳ vọng tạo ra những xung lực mới nhằm duy trì vị thế cạnh tranh và bảo đảm an ninh kinh tế trước các thách thức địa chính trị phức tạp.
Các cảng biển quốc tế tiếp tục duy trì hoạt động nhộn nhịp trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu tác động ngày càng lớn từ cạnh tranh chiến lược và rủi ro địa chính trị. (Nguồn: X)
Tái cấu trúc tư duy về toàn cầu hóa và lợi thế sản xuất
Trước những thay đổi sâu sắc từ thương mại, đầu tư đến chuỗi cung ứng, giới phân tích nhận định rằng toàn cầu hóa không kết thúc mà đang bước sang một giai đoạn mới với những quy luật khác biệt,. Thay vì rút lui, Trung Quốc lựa chọn tiếp tục mở cửa và đa dạng hóa thị trường để giảm sự phụ thuộc vào các đối tác truyền thống,. Minh chứng là trong khi xuất khẩu sang Mỹ có xu hướng thu hẹp do áp lực thuế quan, quan hệ thương mại giữa Trung Quốc với ASEAN và các quốc gia thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) lại liên tục được mở rộng.
Lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Trung Quốc vẫn nằm ở ngành sản xuất, vốn đang đóng góp hơn 30% giá trị gia tăng sản xuất toàn cầu. Mục tiêu hiện nay của Bắc Kinh là nâng cấp năng lực này thông qua đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, hướng tới một mô hình tăng trưởng dựa trên hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng cao thay vì chỉ dựa vào quy mô như trước đây.
"AI+" và Chuyển đổi xanh – Những trụ cột tăng trưởng mới
Trong chiến lược mới, Trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là động lực hạt nhân thúc đẩy sự chuyển đổi của toàn bộ nền kinh tế. Trung Quốc đang triển khai mô hình "AI+" sâu rộng trong các lĩnh vực từ sản xuất thông minh, nghiên cứu khoa học đến dịch vụ tận dụng lợi thế về quy mô dữ liệu và hệ sinh thái công nghiệp sẵn có để nâng cao năng suất lao động.
Song song với công nghệ, chuyển đổi xanh và mở rộng nhu cầu nội địa được xem là hai "chân chèo" quan trọng cho sự phát triển bền vững. Các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, hydro xanh, công nghệ lưu trữ điện và điện hạt nhân không chỉ hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải mà còn mở ra những không gian kinh tế mới giàu tiềm năng.
(Thông tin bổ sung: Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế - IEA, Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về tốc độ lắp đặt năng lượng tái tạo, đóng góp đáng kể vào nỗ lực kiềm chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu theo Hiệp định Paris).
Một cơ sở sản xuất của doanh nghiệp Trung Quốc, phản ánh xu hướng mở rộng chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất ra thị trường quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng. (Nguồn: SCMP)
Bước chuyển từ "xuất khẩu sản phẩm" sang "xuất khẩu năng lực"
Một điểm mới đáng chú ý trong quá trình quốc tế hóa của doanh nghiệp Trung Quốc là sự chuyển dịch từ việc chỉ bán hàng hóa sang xuất khẩu năng lực sản xuất và hệ sinh thái kinh doanh. Các doanh nghiệp trong ngành xe điện, robot và thương mại điện tử đang tích cực đưa chuỗi cung ứng và công nghệ ra thị trường quốc tế để đa dạng hóa địa bàn, giảm thiểu rủi ro từ các biến động địa chính trị,.
Logic cạnh tranh toàn cầu hiện nay đã thay đổi: ưu tiên về chi phí thấp đang dần nhường chỗ cho yêu cầu về an ninh kinh tế và sức chống chịu của chuỗi cung ứng. Do đó, các doanh nghiệp được khuyến nghị không chỉ dựa vào lợi thế quy mô mà cần đánh giá toàn diện môi trường pháp lý, ổn định chính trị và an ninh logistics tại từng thị trường mục tiêu,.
Vai trò kiến tạo của Chính phủ và hệ thống tài chính
Để hiện thực hóa chiến lược này, sự hỗ trợ từ Chính phủ và các định chế tài chính đóng vai trò then chốt. Các cơ quan chức năng cần tăng cường hỗ trợ về ngoại giao, pháp lý và quản trị rủi ro xuyên biên giới. Đồng thời, hệ thống tài chính được kỳ vọng phát huy mạng lưới toàn cầu để cung cấp các dịch vụ thanh toán, bảo hiểm và tư vấn đầu tư, tạo bệ phóng cho doanh nghiệp vươn tầm quốc tế.
Kết luận
Việc kết hợp giữa lợi thế sản xuất truyền thống với công nghệ AI và chuyển đổi xanh là nền tảng để Trung Quốc tái định vị vai trò trong trật tự kinh tế mới. Dù phải đối mặt với nhiều sức ép từ xu hướng bảo hộ, nhưng chiến lược thích ứng linh hoạt và tập trung vào chất lượng cao đang giúp nước này củng cố động lực tăng trưởng và tham gia định hình một giai đoạn toàn cầu hóa mới bền vững hơn,.
Nguyến Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam
Nguồn tham khảo chính:
- Báo Thế giới và Việt Nam: "Từ 'AI+' đến chuyển đổi xanh: Trung Quốc định hình chiến lược phát triển mới" (tháng 8/2026).
- Thông tin bổ sung về năng lượng tái tạo: Báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).